ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋऽਹਂ ਤਦਾ ਦੇਵਿ ਦੇਵੈਃ ਪ੍ਰਣਤਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਇਉਂ ਆਖਿਆ ਸੀ।
ਏष ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਲਿਙ੍ਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਕੇਦਾਰੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਕੰਧ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ, ਚੌਰਾਸੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਕੇਦਾਰੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਤੱਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ—ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਦੌ ਕਲਿਯੁਗੇ ਦੇਵਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਬਹੁਧਨੋऽਭਵਤ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯੋ ਨृਸ਼ਂਸਸ਼੍ਚ ਕਦਰ੍ਯੋ ਨਿਰਪਤ੍ਰਪਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਕਠੋਰ, ਕੰਜੂਸ ਤੇ ਲਾਜ਼ ਰਹਿਤ ਸੀ।
ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਹਂਤਾ ਚਾਨ੍ਯੇषਾਮਾਤ੍ਮਕਾਮਾਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਕਃ
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਲਕੜਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਮਰੁਦੇਸ਼ੇ ਪਿਸ਼ਾਚੋऽਭੂਨ੍ਨਗ੍ਨੋ ਦੀਨੋ ਭਯਾਵਹਃ
ਉਹ ਰੇਤਲੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਚ ਬਣ ਗਿਆ—ਨੰਗਾ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ।
ਬਹਵੋ ਮਰ੍ਦ੍ਦਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਬਲਵਤ੍ਤਰਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਤੇਨੈਵ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਕਦਾਚਿਚ੍ਛਾਕਟਾਯਨਃ
ਫਿਰ, ਉਸੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸ਼ਾਕਟਾਯਨ ਆਇਆ।
ਉਦਯਾਦਿਤ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ੋ ਵਿਭਾਵਸੁਸਮਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼ ਸੀ।
ਗਤੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਂ ਰੌਦ੍ਰਂ ਪਿਸ਼ਾਚਂ ਚ ਭਯਾਵਹਮ੍
ਉਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਸ਼ਕਟਾਰੂਢਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਸ਼ਾਕਟਾਯਨਮ੍ 5.2.68.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਕਟਾਯਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਤਥਾਰੂਪਃ ਪਿਸ਼ਾਚਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਬਧਿਰੀਕृਤਃ ਤਂ ਧਾਵਂਤਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਪਿਸ਼ਾਚਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨ ਸੁਣਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਪਿਸ਼ਾਚ ਤ੍ਰਸ੍ਤਰੂਪੋऽਸਿ ਤ੍ਵਰਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ
ਹੇ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਤੂੰ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਪਿਸ਼ਾਚ ਉਵਾਚ ਸ਼ਕਟਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਹਤੋ ਘੋषਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਯਂਕਰਮ੍
ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਸ ਵੱਡੇ ਰਥ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ…'
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ ਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਬਲਿष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੂਯਂਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਸਾਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤਵਰ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿਸ਼ਾਚ ਉਵਾਚ ਦੁਃਖਂ ਹਿ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜੀਵਿਤਂ ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍
ਪਿਸਾਚ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੌਤ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਦੁੱਖਦਾਈ ਹੈ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪੈਸ਼ਾਚੀ ਕੁਤ੍ਸਿਤਾ ਯੋਨਿਃ ਪਾਪਿਨਾਮੇਵ ਜਾਯਤੇ
ਪਿਸਾਚ ਦੀ ਜਨਮ-ਜਾਤੀ ਬਹੁਤ ਮੰਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜੀਵਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪ੍ਰਸੀਦ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮਿਹਰ ਕਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਵਿਚਰਾਮਿ ਮਹੀਤਲੇ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਜਂਤੂਨਾਂ ਮੈਤ੍ਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਿਸ਼ਾਚਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਮਾਨਸਃ 5.2.68.
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿਸਾਚ ਦਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯਦਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਦਤ੍ਤਾ ਹ੍ਯਭਯਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ
ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ—
ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਸਂਸ਼ਯੋ ਹृਦਯੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਹੈ।
ਕੇਨ ਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਪੈਸ਼ਾਚਂ ਯਾਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਿਸਾਚ ਦਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਿਸ਼ਾਚਸ੍ਯ ਵਰਾਨਨੇ
ਪਿਸਾਚ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ—
ਅਪਹृਤ੍ਯ ਚ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਵਂ ਦੇਵਸ੍ਵਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੇਹੜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਪਿਤਰਂ ਮਾਤਰਂ ਚੈਵ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਬਾਲਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਤਥਾ
ਜੇਹੜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਉ, ਮਾਂ, ਔਰਤ, ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਰਾਜਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਨ ਯਜੇਨ੍ਨ ਦਦਾਤਿ ਯਃ
ਜੇਹੜਾ ਰਾਜ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਕੇ ਨਾ ਤਾਂ ਯਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—