ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣਾਨਾਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਸ਼ਾਨਾਮੇਵ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦੇ ਦਸ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵੈਕੁਂਠਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਿਆਰੀਏ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਦਾ ਲਈ ਵੈਕੁੰਠ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਏष ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਂਡੇ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਲਿਙ੍ਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਪਂਚषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠੱਸੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ, ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੈਂਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮਹਾਪਾਪਂ ਸ਼ਮਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਲ੍ਪੋਨਾਮ ਮਹਾਦੇਵਿ ਰਾਜਾਭੂਦ੍ਭੁਵਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਲਪੋਨਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਵਿਕਲ੍ਪਬਹੁਲੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਂਸਾਰਗਤਿਚਿਂਤਕਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਰਾਰੋਹੇ ਮੂਰ੍ਤਾਃ ਪਂਚਾਗ੍ਨਯੋ ਯਥਾ ਵਿਕ੍ਰਾਂਤਃ ਪਂਚਮਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਪਾਰਗਾਃ
ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਰੂਪ ਵਿਚ। ਪੰਜਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕਰਾਂਤ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰ ਸੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ।
ਪਿਤ੍ਰਾ ਜਲ੍ਪੇਨ ਤੇ ਰਾਜ੍ਞਾ ਪृਥਗ੍ਰਾਜ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਓ ਜਲਪੋਨਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਂ ਸੁਬਾਹੁਰ੍ਨृਪਤਿਰ੍ਯਾਮ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਰ੍ਦਨਃ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੁਬਾਹੁ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਰਦਨ।
ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਕ੍ਰਾਂਤਸਂਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਪਦੇ ਵਿਨਿਯੋਜਿਤਃ
ਵਿਕਰਾਂਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਬਭੂਵੁਰ੍ਮਂਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤੇषਾਂ ਹਿਤਾ ਵਂਸ਼ਕ੍ਰਮਾਗਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਵਿਕ੍ਰਾਂਤਸ੍ਯ ਚ ਯੋ ਮਂਤ੍ਰੀ ਵਿਕਲ੍ਪੈਕਪਰਾਯਣਃ
ਵਿਕਰਾਂਤ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਸਦਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਯਸ੍ਯੈषਾ ਪृਥਿਵੀ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾ ਸ ਸਮਰ੍ਥਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ 5.2.66.
ਉਹ ਐਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਸ਼੍ਚਾਮृਤਂ ਲਬ੍ਧਮੁਦ੍ਯਮੇਨ ਮਹੀਪਤੇ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉੱਦਮ ਕਰਕੇ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹੀਨੋਦ੍ਯਮਾ ਮਾਨਵਾ ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਰਾਜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮ ਨਹੀਂ, ਉਹ—
ਸ੍ਨੇਹਂ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਭ੍ਰਾਤਾ ਰਾਜ੍ਯਲੁਬ੍ਧੋऽਰ੍ਥਕਾਰਣਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਨ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤੁ ਭੂਪ ਮਂਤ੍ਰਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਭਰਾ ਰਾਜ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਲਾਭ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੰਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਪਰੋऽਪਿ ਹਿਤਵਾਨ੍ਬਨ੍ਧੁਰ੍ਬਨ੍ਧੁਰਪ੍ਯਹਿਤਃ ਪਰਃ
ਕਈ ਵਾਰੀ ਪਰਾਇਆ ਵੀ ਭਲਾ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਪਣਾ ਪਰਾਇਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਾਇਆ ਆਪਣਾ।
ਭੂਮਿਮੇਤੇ ਨਿਰ੍ਗਿਲਂਤਿ ਸਰ੍ਪਾ ਬਿਲਸ਼ਯਾਨਿਵ
ਇਹ ਸੱਪ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਯਯਾ ਮੋਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕੋ ਵਾ ਕਸ੍ਯ ਚ ਬਾਂਧਵਃ
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ ਹੈ—ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ?
ਭ੍ਰਾਤृਭਿਰ੍ਭ੍ਰਾਤਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਹਤਾ ਰਾਜ੍ਯਕਾਰਣਾਤ੍
ਰਾਜ ਪਾਉਣ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਤਿ ਮਂਤ੍ਰਿਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜਾ ਵਿਸ੍ਮਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਮੰਤਰੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਤੁष੍ਟਾਃ ਪृਥਗੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਕਥਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।।5.2.66.
ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਇਕਤਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸੁਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਰ੍ਦਨਃ
ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੁਬਾਹੁ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਰਦਨ ਸੀ।
ਕਨਿष੍ਠਜ੍ਯੇष੍ਠਤਾ ਕੇਯਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤਾਂ ਨृਣਾਮ੍
ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ-ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਤਥੇਤਿ ਚ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤੇ ਵਿਕ੍ਰਾਂਤੇਨ ਮਹੀਭृਤਾ
ਜਦੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ 'ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ' ਕਹਿ ਕੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ,
ਅਥਰ੍ਵਣੇਨ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਪੁਰੋਧਾਃ ਪ੍ਰਚਕਾਰ ਹ
ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਕृਤ੍ਯਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕृਤ੍ਯਾਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਫਿਰ ਇੱਕ ਜਾਦੂਈ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਚਾਰ ਕੰਮ ਪਿੱਛੋਂ ਆਏ।
ਤਤਃ ਸਮਸ੍ਤਲੋਕਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਯਸ਼੍ਚਾਭਵਨ੍ਮਹਾਨ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਨਿਧਨਂ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਜਲ੍ਪਕੋ ਨृਪਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ—