ਕੁਜਂਭੋऽਪਿ ਹਤੋ ਦੈਤ੍ਯੋ ਦੇਵਵਿਦ੍ਵੇषਕਾਰਕਃ
ਕੁਜੰਭ ਨਾਂ ਦਾ ਦੈਤ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੇ ਪੂਜਯਿष੍ਯਂਤਿ ਧਨੁਃਸਾਹਸ੍ਰਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਅਰ੍ਚਿਤੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ੇ ਧਨੁਃਸਾਹਸ੍ਰਿਕੇ ਸ਼ਿਵੇ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਮਧ੍ਯੇऽਪਰਾਹ੍ਣੇ ਚ ਧਨੁਃਸਾਹਸ੍ਰਕਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਸਵੇਰੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਹਜ਼ਾਰ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਚ ਯਥਾ ਗਂਗਾ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਯੋਧਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਤਤ੍ਰ ਗਂਗਾਦਿਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ 5.2.63.
ਉਥੇ ਗੰਗਾ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਫਲਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਂ ਯੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੁ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏष ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਾਪਨਾ ਸ਼ਨਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿ ਲਿਙ੍ਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਧਨੁਃਸਾਹਸ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਤ੍ਰਿषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਕਾਂਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਚੌਰਾਸੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਧਨੁਸ਼ਸਾਹਸਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਤ੍ਰੇਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪਸ਼ੁਯੋਨਿਰ੍ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਝਲਕ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ,
ਪਸ਼ੁਪਾਲੋ ਮਹਾਦੇਵਿ ਬਭੂਵ ਭੁਵਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ ਕਦਾਚਿਚ੍ਚ ਗਤਸ੍ਤੋਯਨਿਧਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਏਕਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ਾ ਸਾ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੀ ਚ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਉਹ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਭਟਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਥ ਰਾਜਾ ਭਯਾਵਿष੍ਟੋ ਵਿਸਂਜ੍ਞਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਡਰ ਕਰਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤੋਨ੍ਯੇ ਸਮਪਾਤਂ ਚ ਆਗਤ੍ਯ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਰੁਦ੍ਧੇ ਰਾਜਨਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਏਕੀਭੂਤਾਸ੍ਤੁ ਦਸ੍ਯਵਃ
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਣ ਤੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਾਕੂ ਇਕਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਤਸ੍ਯ ਤਾਂ ਧृष੍ਟਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਚ ਨृਪਤੇਰ੍ਮृਧੇ
ਉਸ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਡੌਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ,
ਅਮੂਰ੍ਤਾ ਇਵ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਏਕੀਭੂਤਾਸ੍ਤਤੋऽਭਵਨ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਰੂਹ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਕਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ਤਦਾऽऽਯਾਂਤਂ ਨਾਰਦਂ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ।
ਅਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰੁषਾਃ ਪਂਚ ਸਮਾਯਾਤਾ ਭਯਾਵਹਾਃ ।। 5.2.64.
ਅਚਾਨਕ ਪੰਜ ਡਰਾਉਣੇ ਆਦਮੀ ਆ ਗਏ।
ਤੈਰਹਂ ਵੇष੍ਟਿਤੋ ਦੁष੍ਟੈਰ੍ਵ੍ਯਾਕੁਲਸ਼੍ਚ ਕृਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਹ ਮੰਦੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਈ।
ਤਤੋऽਨ੍ਯੇ ਪੁਰੁषਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸਮਾਯਾਤਾ ਨਿਯੁਧ੍ਯ ਮਾਮ੍
ਫਿਰ ਹੋਰ ਪੰਜ ਆਦਮੀ ਆਏ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਏਵਂ ਤੈਃ ਪੀਡਿਤੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪੁਨਰ੍ਮੋਹਮੁਪਾਗਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਦृਢੋ ਭਵ ਮਹਾਰਾਜ ਮਾ ਵਿषਾਦਂ ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਭੋ
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਦਿਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੋ, ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰੋ।
ਤਸ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਮਯਾ ਧੈਰ੍ਯੇਣ ਸਂਯੁਗੇ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹੌਸਲਾ ਬਣਾਇਆ ਰੱਖਿਆ।
ਪ੍ਰਲੀਨਾ ਮਚ੍ਛਰੀਰੇ ਤੁ ਕੇਪ੍ਯਤੇ ਕਾਪਿ ਸਾऽਬਲਾ
ਫਿਰ, ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਔਰਤ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ।
ਯੇ ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਰੁषਾ ਦृष੍ਟਾਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਲੀਨਾ ਜਿਤਾ ਮृਧੇ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੀ ਯਾ ਚ ਨਾਰੀ ਸਾ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਜਿਹੜੇ ਆਦਮੀ ਤੂੰ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਏ, ਤੇ ਜੋ ਔਰਤ ਭਟਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਆਪ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਨ।
ਮਨੋਰੂਪੇਣ ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਭ੍ਰਮਤ੍ਯੇਵ ਹਿ ਨ ਸ੍ਥਿਰਾ
ਇਹ ਭਟਕਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਮਨ ਦੀ ਆਕਾਂਕਸ਼ਾ ਬਣ ਕੇ, ਕਦੇ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸੋऽਪਿ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਂ ਨੀਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰ੍ਵਿषਯੈਃ ਪ੍ਰਿਯੈਃ
ਉਹ ਵੀ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਮਹਾਦੇਵੋ ਜਗਨ੍ਨਾਥਃ ਸृष੍ਟਿਸਂਹਾਰਕਾਰਕਃ 5.2.64.
ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਉਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਸੁਰਾ ਵਿਭੂਤਯੋ ਯਸ੍ਯ ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਮ੍
ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਹਨ।