ਯੇ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਦੇਵਂ ਰੂਪੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਲੋਕ ਰੂਪੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ,
ਸਦਾ ਰੂਪਕਰਂ ਲਿਂਗਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਉਹ ਲਿੰਗ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਯੇऽਰ੍ਚਯਂਤਿ ਨਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵਂ ਰੂਪੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪਰਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਰਮ ਰੂਪੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਸ ਏਵ ਸੁਕृਤੀ ਲੋਕੇ ਕੁਲਂ ਤੇਨਾਪ੍ਯਲਂਕृਤਮ੍
ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਕੁਲ ਵੀ ਸਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਪੂਜਯਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਸਂਗਾਦਪਿ ਪਾਰ੍ਵਤਿ 5.2.62.
ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਭੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸੰਜੋਗ ਵਸ਼ ਹੀ,
ਏष ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ ।। ਰੂਪੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਧਨੁਃਸਾਹਸ੍ਰਕਂ ੭ਬ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ — ਰੂਪੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਹ ਤਾਕਤ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿ ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਂਚਮ ਆਵਨ੍ਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਲਿਂਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਰੂਪੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਦ੍ਵਿषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਿਆ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਚੁਰਾਸੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, 'ਰੂਪੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ' ਨਾਮਕ ਬਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਰਿषष੍ਟਿਸਂਖ੍ਯਕਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਤ੍ਰੇਸਠ ਅੰਕ ਵਾਲਾ ਦਿਵਿਆ ਲਿੰਗ, ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦੂਰਥੋਨਾਮ ਨृਪਃ ਖ੍ਯਾਤਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਰਭੂਦ੍ਭੁਵਿ
ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਦੂਰਥ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਤੁ ਵਨਂ ਯਾਤੋ ਮृਗਯਾਂ ਸ ਵਿਦੂਰਥਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਵਿਦੂਰਥ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?'
ਚਿਂਤਯਨ੍ਨਿਵ ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਿਜਨੇ ਵਨੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ—
ਸ ਤਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਨृਪਤਿਃ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ?'
ਕੁਜਂਭੋਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਵਸੁਧਾਮਿਮਾਮ੍
'ਕੁਜੰਭਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
ਤਮਜਿਤ੍ਵਾ ਕਥਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਵਸੁਧਾਧਿਪ
ਉਸਨੂੰ ਹਰਾਏ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਂਗਾ?
ਉਪਦ੍ਰੁਤਾਸ੍ਤਥਾ ਦੇਸ਼ਾ ਧ੍ਵਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾਸ਼੍ਰਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਯਦਿ ਤ੍ਵਂ ਘਾਤਯਸ੍ਯੇਨਂ ਪਾਤਾਲਾਂਤਰਗੋਚਰਮ੍ 5.2.63.
ਜੇ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—
ਇਤਿ ਵਿਪ੍ਰ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਂਤ੍ਰਯਾਮਾਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਤੁ ਸੂਨੁਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਮਂਤ੍ਰਿਭਿਃ
ਉਹ ਸਲਾਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਤਤਃ ਕਤਿਪਯਾਹੇ ਤੁ ਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਜਲਜੇਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍
ਫਿਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਕੁੜੀ—
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹੀਪਾਲਃ ਕ੍ਰੋਧਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੂਮੌ ਪੁਰਾ ਗਤ੍ਤੇਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਿਤੇ ਮਯਿ
ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਉਥੇ ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਲਾਸ਼ ਵੇਖੀ ਸੀ।
ਸ ਹਨ੍ਯਤਾਂ ਸੋऽਪਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਮੁਦਾਵਤ੍ਯਾਃ ਸੁਦੁਰ੍ਮਤਿਃ
ਉਹ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ, ਮੁਦਾਵਤੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ।
ਤੌ ਸੁਤੌ ਤਤ੍ਰ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਪਾਤਾਲੇ ਪਿਤृਸ਼ਾਸਨਾਤ੍
ਫਿਰ ਪਿਓ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪਰਿਘਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼ੂਲਪਰਸ਼੍ਵਧੈਃ
ਫਿਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੱਦੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਭਾਲੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ—
ਤਤੋ ਮਾਯਾਬਲਵਤਾ ਤੇਨ ਦੈਤ੍ਯੇਨ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਓਸੇ ਵੇਲੇ—
ਹਤ ਸੈਨ੍ਯੌ ਰਣੇ ਬਦ੍ਧੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹਾਬਲੌ ।। 5.2.63.
ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਹ ਦੋ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਮਰਵਾ ਕੇ, ਫੜ ਲਏ ਗਏ।
ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹੀਪਾਲੋ ਵਿਵਰ੍ਣਵਦਨੋऽਭਵਤ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।
ਰੁਰੋਦ ਬਹੁਧਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਨੇਹੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ਅਨੇਕਸृष੍ਟਿਸਂਹਾਰਦृष੍ਟਕਾਰ੍ਯਪਰਾਵਰਃ
ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਵੱਡਾ ਰੋਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਉਦਿਤਾਦਿਤ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ਃ ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪਾਨੁਗੋ ਵਸ਼ੀ ਰਾਜਾਨਂ ਕਥਯਾਮਾਸ ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਫਿਰ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਿਆਂ, ਸੱਤ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵੀ, ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਮੁਨੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।