ਸ਼ਿਵਸ਼ਬ੍ਦਾਮृਤਾਸ੍ਵਾਦਃ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਚਨਕਥਾਕ੍ਰਮਃ
'ਸ਼ਿਵ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੱਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਵਾਚ ਕਰੁਣਾਮੂਰ੍ਤਿਰਰੁਣਾਦ੍ਰੀਸ਼ਮਾਨਮਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਤ੍ਸ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਿਤਂ ਯਤ੍ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਅਰੁਣਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ ਪਿਆਰੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ।
ਅਰੁਣਾਦ੍ਰੀਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਯਥਾ ਸਾ ਨਿਰ੍ਵृਤਾਭਵਤ੍
ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਅਰੁਣਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਸਰਵੋਚ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਰਤ੍ਨਸਿਂਹਾਸਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਰਤ੍ਨਤੋਰਣਸਂਯੁਤਮ੍
ਉੱਥੇ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸੀ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਤੋਰਣ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪਰਾਰ੍ਧ੍ਯ ਦृषਦਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਬਦ੍ਧਮੁਕ੍ਤਾਵਿਤਾਨਕਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਛਤਰੀ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਲਂਬਮਾਲਿਕਾਜਾਲਨਿਨਦਦ੍ਭृਂਗਸਂਕੁਲਮ੍ 1.3.1.3.
ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲਟਕਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਭੌਂਰੇ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪਾਰ੍ਵਤੀਸਿਂਹਸਂਚਾਰਪਰਿਤ੍ਰਸ੍ਤਮਹਾਗਜਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸਿੰਘ-ਸਵਾਰੀ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਮਹਾਂ ਹਾਥੀ ਉੱਥੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਆਸੇਵਿਤਪੁਰੋਰਂਗਂ ਦਿਕ੍ਪਾਲਕਨਿषੇਵਿਤਮ੍
ਅੱਗੇਲੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਭਿਸ੍ਤਥਾ ਦੇਵੈਃ ਸਿਦ੍ਧੈ ਰਾਜਰ੍षਿਭਿਵृਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਧਾਰਸੁਭਗੈਰਾਪੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਿਵਤਤ੍ਪਰੈਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਘਂਟਾਟਂਕਾਰਸੁਭਗੈਰ੍ਵੇਦਧ੍ਵਨਿਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤੈਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਦੀ ਧੁਨ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਲਂਚਕਾਰ ਭਗਵਨ੍ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।
ਅਂਬਿਕਾਸਹਿਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਵਿਜਹਾਰ ਦਯਾਨਿਧਿਃ
ਦਇਆ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਗਣਾਨਾਂ ਵਿਕਟੈਰ੍ਨृਤ੍ਯੈ ਰਮਯਾਮਾਸ ਪਾਰ੍ਵਤੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਗਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਨ੍ਰਿਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
ਵਰਾਨ੍ਪ੍ਰਦਾਯ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਭਕ੍ਤਲੋਕਾਯ ਵਾਞ੍ਛਿਤਾਨ੍
ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਹਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ,
ਵਿਜਹਾਰੋਮਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਰਤ੍ਨਪ੍ਰਾਸਾਦਪਂਕ੍ਤਿषੁ 1.3.1.3.
ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵੈਲੀ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਕੇਲਿਪਰ੍ਵਤਸ਼ृਂਗੇषੁ ਹੇਮਰਂਭਾਵਨਾਂਤਰੇ
ਖੇਡ-ਖੁਆਰੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ,
ਵਾਤੇਨ ਮਂਦਗਤਿਨਾ ਵਿਹਾਰਵਿਹਤਸ਼੍ਰਮਃ
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ।
ਰਤਿਰੂਪਾਂ ਸ਼ਿਵਾਂ ਦੇਵੀਂ ਸਰ੍ਵਸੌਭਾਗ੍ਯਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍
ਦੇਵੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ, ਰਸ ਦੀ ਮੂਰਤ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਰਮਣਂ ਜਾਨਤੀ ਮੁਗ੍ਧਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਸਾਦਰਮ੍
ਮਾਸੂਮ ਹੋ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਪਿਛੋਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਈ।
ਪਿਦਧੇ ਲੀਲਯਾ ਸ਼ਂਭੋਃ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਕੌਤੁਕਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੁਆਰੀ ਵਿਚ, ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?'
ਅਨ੍ਧਕਾਰੋऽਭਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਚਿਰਕਾਲਂ ਭਯਂਕਰਃ
ਉਥੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ ਹਨੇਰੀ ਹੋ ਗਈ।
ਦੇਵੀਲੀਲਾਸਮੁਤ੍ਥੇਨ ਤਮਸਾਭੂਜ੍ਜਗਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਦੇਵੀ ਦੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਉਠੀ ਹਨੇਰੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਪ੍ਰਚਾਰੇਣ ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ
ਜਦੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਚਲਚਲ ਹਟ ਗਈ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਾਪਿ ਜੀਵਾਃ ਸਮਭਵਨ੍ਨਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਰਹੇ; ਸਿਰਫ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਤਪਸਾ ਲਬ੍ਧਸ੍ਫੂਰ੍ਤੀਨਾਂ ਵਿਚਾਰਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ 1.3.1.3.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮੁੜ ਚੇਤਨਾ ਪਾਈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਭਗਵਾਨਪਿ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਨ ਨੂਨਂ ਕਾਲਮਾਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍
ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਤੇਨੇਦਮਖਿਲਂ ਜਾਤਂ ਨਿਸ੍ਤੇਜੋ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਗਏ।
ਕਾ ਗਤਿਰ੍ਲਬ੍ਧਰਾਜ੍ਯਾਨਾਂ ਤਪਸੋ ਦੇਵਜਨ੍ਮਨਾਮ੍
ਤਪ ਨਾਲ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੋਈ?
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।