ਧਨ੍ਯੋऽਯਮਤਿਪੁਣ੍ਯੋऽਯਂ ਯੋऽਯਂ ਯੌਵਨਗੋਚਰਃ
ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਿੰਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭੀष੍ਟਾ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕਾਂਤਾ ਕਾਂਤਃ ਕਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਿਦੀਪ੍ਸਿਤਃ
ਕਿਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਮਾਯਂ ਵਲ੍ਲਭੋ ਰਾਜਾ ਨ ਚਾਹਂ ਨृਪਵਲ੍ਲਭਾ
ਇਹ ਰਾਜਾ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਯਦ੍ਯਦ੍ਯ ਸ ਮਹੀਪਾਲੋ ਨ ਮਯਾ ਸਂਗਮੇष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਅੱਜ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆ—
ਰਮਣੀਯਮਭੂਦ੍ਯਤ੍ਤੁ ਪੁਂਸ੍ਕੋਕਿਲਨਿਨਾਦਿਤਮ੍ 5.2.61.
ਉਹ ਥਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਹਣੀ ਸੀ ਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂ ਸਾ ਮਦਨਾਵਿष੍ਟਾ ਵਿਲਪਨ੍ਤੀ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਮੇਖਲਾਜਿਨਕੌਪੀਨਦਣ੍ਡਕਾष੍ਠੋਪਜੀਵਨਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਕਮਰਬੰਦ, ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ, ਲੰਗੋਟ, ਸਟਿਕ ਤੇ ਇਕ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ।
ਉਦਯਾਦਿਤ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ਂ ਵਿਭਾਵਸੁਸਮਦ੍ਯੁਤਿਮ੍
ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈ ਜੋ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਬਰ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ।
ਵਿਨਯੇਨੋਪਸਂਯਮ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯਾਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਈ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭਗਵਨ੍ਕਾਸ਼ਿਰਾਜਸ੍ਯ ਸੁਤਾਹਮਤਿਵਲ੍ਲਭਾ
ਪੂਜਨੀਕ ਜੀ, ਮੈਂ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਹਾਂ।
ਅਸ਼੍ਵਵਾਹਨਸਂਜ੍ਞੇਨ ਨृਪੇਣੋਢਾ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਮੈਂ ਅਸ਼ਵਵਾਹਨ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਸੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।
ਸਾ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨ ਚਾਭੀष੍ਟਾ ਜਾਤਾऽਹਂ ਤਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਭੂਪਤਿ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਣੀ?
ਦੁਰ੍ਭਗਾਹਂ ਕਥਂ ਜਾਤਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕੇਨ ਤਾਪਸ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਚ ਕਥਂ ਮੇ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍
ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਮੰਦਭਾਗੀ ਹੋ ਗਈ? ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ? ਤੇ ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਕਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਸੱਚ ਦੱਸੋ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ—
ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣਕਾਲੇ ਤ੍ਵਂ ਗ੍ਰਹੈਃ ਪਾਪੈਰ੍ਵਿਲੋਕਿਤਾ 5.2.61.
ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਾੜੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤੇਨ ਤੇ ਵਲ੍ਲਭੋ ਰਾਜਾ ਨ ਤ੍ਵਂ ਭੂਪਸ੍ਯ ਵਲ੍ਲਭਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਵਿਨਯੋਪੇਤਾ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾਤ੍ਮਕਨ੍ਧਰਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਰਾਜਾ ਤੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੱਜਣ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ; ਤੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗਰਦਨ ਝੁਕਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ਕੇਨ ਦਾਨੇਨ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਨਿਯਮੇਨ ਚ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਕਿਹੜੇ ਦਾਨ, ਕਿਹੜੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਜਾਂ ਕਿਹੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ—
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯਾ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ—
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਪੁਤ੍ਰਿ ਲਿਗਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਦਾਯਕਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਸਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ
ਪੁੱਤਰੀਏ, ਮਹਾਂਕਾਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਸੁੱਖ-ਸੌਭਾਗ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਂਦ੍ਰਾਣ੍ਯਾਰਾਧਿਤਂ ਲਿਂਗਂ ਪੁਰਾ ਸੌਭਾਗ੍ਯਕਾਰਣਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਚ੍ਛ ਮਮਾਦੇਸ਼ਾਨ੍ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਹ ਲਿੰਗ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦ੍ਰਾਣੀ ਨੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਲਈ ਪੂਜਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਆਖਣ ਤੇ ਤੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਾਂਕਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲ।
ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਭਵਿਤਾ ਤਤ੍ਰ ਕਾਂਤੇਨ ਸਹ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਉਥੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਮਿਲੇਗੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਤਦਾ ਤੇਨ ਤਾਪਸੇਨ ਵਰਾਨਨੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਤਪੱਸਵੀ ਨੇ, ਸੋਹਣੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਣਯੋਪੇਤਾ ਲਿਂਗਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਦਾਯਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਵੇਖਿਆ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਜਮਦਗ੍ਨਿਂ ਤੁ ਕ੍ਵ ਗਤਾ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਾ ਵਿਭੋ
ਉਸ ਨੇ ਜਮਦਗਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ?'
ਮਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਨृਸ਼ਂਸੇਨ ਅਹਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਵਲ੍ਲਭਃ 5.2.61.
ਮੈਂ ਉਸ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਣ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।
ਨ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਸਾ ਭੂਪਾਲ ਸਿਂਹਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਿਸ਼ਾਚਰੈਃ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸਿੰਘ, ਬੱਘੇ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਖਾਧੀ ਗਈ।
ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਰਾਜਨ੍ਗਤਾ ਸੌਭਾਗ੍ਯਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਮਹਾਂਕਾਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰ੍ਯਾਯਾਂ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਾਯਾਂ ਪ੍ਰਜਾ ਭਵਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਜਦੋਂ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਜਾ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਹਾਨਿਸ਼੍ਚਾਨੁਦਿਨਮਭਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭਵੇਨ੍ਨृਪ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ ਰੋਜ਼ ਧਰਮ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਨੁਕੂਲਯਾ ਭਾਵ੍ਯਂ ਯਥਾਸ਼ੀਲੇऽਪਿ ਭਰ੍ਤ੍ਤਰਿ
ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਾ ਵਰਤਾਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇ।