ਕਥਂ ਮਾਂ ਵੇਤ੍ਸਿ ਚਂਡਾਲਂ ਯਾਯਾਵਰਕੁਲੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਚੰਡਾਲ ਹਾਂ ਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ?
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਚਾਂਡਾਲੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਤੇਨ ਤੇ ਗਤਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਚੰਡਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਪਣ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਤਂਗਸ੍ਤੁ ਪਿਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ 5.2.60.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਤੰਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਗਰ੍ਦਭ੍ਯਾ ਕਥਿਤਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਪ੍ਸ੍ਯੇ ਮਹਤ੍ਤਪਃ
ਗਧੀ ਨੇ ਸਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ।
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤੋऽਰਣ੍ਯਮਤਪ੍ਯਤ ਮਹਤ੍ਤਪਃ
ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਤਂ ਤਥਾ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਮੁਵਾਚ ਹਰਿਵਾਹਨਃ ਵਰਂ ਦਦਾਮਿ ਤੇऽਹਂ ਤਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਯਦਿਚ੍ਛਸਿ
ਜਦ ਉਹ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚਕਰਧਾਰੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ।"
ਦੇਹਿ ਮੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਸ਼ਕ੍ਰ ਵਰ ਏष ਵृਤੋ ਮਯਾ
"ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦੇ, ਇਹੀ ਵਰ ਮੈਂ ਮੰਗਿਆ ਹੈ।"
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਤਮੁਵਾਚ ਪੁਰਂਦਰਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਨਾਸ਼ਮੇष੍ਯਸਿ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਤਦੁਪਾਰਮ ਮਾ ਚਿਰਮ੍
"ਹੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆ, ਤੂੰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣੇ ਹੀ ਇਹ ਤਿਆਗ ਦੇ।"
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਤਂਗਸ੍ਤੁ ਸਂਸ਼ਿਤਾਤ੍ਮਾ ਯਤ ਵ੍ਰਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਤੰਗ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਸੀ,
ਤਮੁਵਾਚ ਤਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਪੁਨਰੇਵ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਿਆ।
ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਮੇਵਮਚਿਰਾਨ੍ਨਾਸ਼ਮੇष੍ਯਸਿ
"ਇਹ ਮਿਲਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।"
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਤਂਗਸ੍ਤੁ ਸਂਸ਼ਿਤਾਤ੍ਮਾ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ 5.2.60.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਤੰਗ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਡਿੱਠਾ ਤੇ ਪੱਕਾ ਸੀ,
ਤਦੇਵ ਚ ਪੁਨਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਬਲਵृਤ੍ਰਹਾ
ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਹੀ ਗੱਲ ਦੁਬਾਰਾ ਆਖੀ।
ਅਨ੍ਯਂ ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਕृਥਾਸ੍ਤਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਸ਼੍ਰਮਮ੍
"ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਤਕਲੀਫ ਨਾ ਕਰ।"
ਅਤਿष੍ਠਤ ਗਯਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸੋਂਗੁष੍ਠੇਨ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ
ਉਹ ਗਯਾ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸੋ ਆੰਗੂਠੇ ਉੱਤੇ ਸੌ ਸਾਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।
ਤ੍ਵਗਸ੍ਥਿਭੂਤੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਤਾਪ ਪਰਮਂ ਤਪਃ
ਚਮੜੀ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਚਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਵਰਾਣਾਮੀਸ਼੍ਵਰੋ ਦਾਤਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਜੋ ਵਰਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਤਾਤ ਹ੍ਯਸਤਾਂ ਪਾਪਸ਼ੀਲਿਨਾਮ੍
ਪਿਆਰੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣਾ ਮੰਦਕਰਮੀ ਤੇ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਯੋਗਕ੍ਸ਼ੇਮਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਂ ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਦੁਰ੍ਲਭੋऽਯਂ ਹਿ ਤੇ ਵਰਃ
ਤੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ, ਇਹ ਵਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਤਂ ਤੁ ਸ਼ੋਚਾਮਿ ਯੋ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਨਾਨੁਪਾਲਯੇਤ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਯਦਿ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵਰ੍ਣੈਃ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੋ 5.2.60.
ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣਾ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਹੇ ਇੰਦਰ,
ਵੀਤਹਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਾਜਰ੍षਿਸ੍ਤਪਸਾ ਵਿਪ੍ਰਤਾਂ ਗਤਃ
ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵੀਤਹਵਿਆ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਅਹਿਂਸਾਦਮਸਤ੍ਯਸ੍ਥਃ ਕਥਂ ਨਾਰ੍ਹਾਮਿ ਵਿਪ੍ਰਤਾਮ੍
ਮੈਂ ਜੋ ਅਹਿੰਸਾ ਤੇ ਸਚ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਏਤਾਮਵਸ੍ਥਾਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੈਵਯੋਗਾਤ੍ਪੁਰਂਦਰ
ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਯਦਹਂ ਯਤ੍ਨਵਾਨੇਵਂ ਨ ਲਭੇ ਵਿਪ੍ਰਤਾਂ ਵਿਭੋ
ਜੇ ਮੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ,
ਯਦਿ ਤੇऽਹਮਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਾ ਸੁਕृਤਂ ਮਮ
ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਹੈ,
ਯਥਾ ਮਮਾਕ੍ਸ਼ਯਾ ਕੀਤ੍ਤਿਰ੍ਭਵੇਦ੍ਵਾਪਿ ਪੁਰਂਦਰ ।। ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਤਦ੍ਦੇਵ ਸ਼ਿਰਸਾ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦਯੇ
ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ, ਮੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਸਦਾ ਰਹੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰ ਦੇ। ਮੈਂ ਸਿਰ ਨਮਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਹਿ ਮਤਂਗੇਨ ਵਾਸਵੋ ਬਲਵृਤ੍ਰਹਾ
ਮਤੰਗ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਸਵ, ਜੋ ਬਲ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ,