ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਜਗਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਹਰਿਮਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਚਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ।
ਆਗਤ੍ਯ ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
ਤਤਃ ਸ ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ
ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਨੇ ਉਥੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।
ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਜਲਕਲ੍ਲੋਲਕਲਿਤਂ ਕਲੁषਾਪਹਮ੍
ਇਹ ਥਾਂ ਚੌੜੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਲ ਹਟਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਹਂਸਸਾਰਸਚਕ੍ਰਾਹ੍ਵ ਵਿਹਂਗਮਮਨੋਹਰਮ੍
ਹੰਸ, ਸਰਸ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰਾ ਨਾਮ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਕੁਣ੍ਡੇ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਨਾਤਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਉਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ।
ਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯ੍ਯਂ ਮਹਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਹਸਾ ਸੁਰਾਃ
ਫਿਰ, ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਅਸ੍ਯ ਕੁਣ੍ਡਸ੍ਯ ਸਕਲਂ ਖਾਤਸ੍ਯ ਵਿਮਲਤ੍ਵਿषਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਖੋਦਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁੰਡ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਸ੍ਮਾਕਂ ਵਿਗਤਂ ਰਜਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕृਪਯਾ ਤ੍ਵਮਤੋ ਵਦ ।। 2.8.2.
ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਮੈਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਦੱਸ।
ਕੁਣ੍ਡਸ੍ਯੈਤਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਾਨਾਫਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇਸ ਕੁੰਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪਾਪਾਤ੍ਮਾਨੋऽਪਿ ਜਂਤਵਃ ਨਿਵਸਂਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਇਥੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਾਪੀ ਜੀਵ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਤ੍ਰ ਦਾਨੇਨ ਹੋਮੇਨ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਥੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਹੋਮ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ—
ਮਮਾਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰਸਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ਜਾਯਤੇ ਸ੍ਨਾਨਤੋ ਨਰਃ
ਮੇਰੇ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਧਨਵੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਸਮਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਕੁਣ੍ਡੇ ਚ ਸਾਂਨਿਧ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸਦਾ ਮਮ
ਇਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹੇਗੀ।
ਯਾਤ੍ਰਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸਦਾ ਸੁਰਾਃ ਸਾਂਵਤ੍ਸਰੀ ਮਮ
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੇਰੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯਾਤਰਾ ਇਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਚੈਵ ਸਦਾ ਦੇਯਂ ਵਾਸਾਂਸਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਸੋਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਪੜੇ ਵੀ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਸੁਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਪੋਧਨ
ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ਕੁਣ੍ਡਂ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਪਰਮਂ ਭੁਵਿ 2.8.2.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਕੁੰਡ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਤਪੋਰਾਸ਼ਿਰਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਕੁਂਭਸਂਭਵਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਅਗਸਤਿਆ,
ऋਣਮੋਚਨਸਂਜ੍ਞਂ ਤੁ ਸਰਯੂਤੀਰਸਂਗਤਮ੍
ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਰਣਮੋਚਨ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੁਣ੍ਡਾਨ੍ਮੁਨਿਵਰ ਧਨੁਃਸਪ੍ਤਸ਼ਤੇਨ ਚ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਕੁੰਡ ਸੱਤ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮੁਨਿਵਰੋ ਲੋਮਸ਼ੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ
ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਮਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸ ऋਣਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵ ਗਤਕਲ੍ਮषਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਵੇਤਸ੍ਯ ਮਹਤੋ ਗੁਣਾਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥਵਰਸ੍ਯ ਵੈ
ਇਸ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਜਂਤੂਨਾਮृਣਨਿਰ੍ਯਾਤਨਂ ਭਵੇਤ੍
ਇਥੇ ਇਨਸਾਨ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਰਣ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਐਹਿਕਂ ਪਾਰਲੌਕਿਕ੍ਯਂ ਯਦृਣਤ੍ਰਿਤਯਂ ਨृਣਾਮ੍
ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਣ, ਦੁਨੀਆਵੀ ਤੇ ਪਰਲੋਕੀ, ਇਥੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੋਤ੍ਤਮਂ ਚੈਤਤ੍ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਕਾਰਕਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰ ਵਿਧਾਨੇਨ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ 2.8.2.
ਇਸ ਲਈ ਇਥੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਤਵ੍ਯਂ ਚ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਦੇਯਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।