ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਮਯਾ ਪृष੍ਟਾ ਵਿਸ੍ਮਯੇਨ ਮਹੀਪਤੇ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ,
ਤ੍ਵਦੀਯ ਹृਦਯੇ ਦੇਵਿ ਕ ਏਤੇ ਪੁਰੁषਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁਰਖ ਕੌਣ ਹਨ?
ਏष ऋਗ੍ਵੇਦਨਾਮਾ ਤੁ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਕਃ
ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਰਿਗਵੇਦ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਯਜੁਰਵੇਦ ਹੈ।
ਸਾਮਵੇਦਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯੋ ਵੇਦਾ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਤੀਜਾ ਸਾਮਵੇਦ ਹੈ; ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਵੇਦ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਤਦਾ ਕਨ੍ਯਾ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮਮ ਭੂਪਤੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ—
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼ਰਣਂ ਯਾਮਿ ਕਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਕਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਸ ਲਵਾਂ?
ਕਾਮਿਕਸ੍ਤੀਰ੍ਥਰਾਜਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਯਾਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੌ 5.2.58.
ਕਾਮਿਕ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਨष੍ਟਵੇਦੇਨ ਰੈਭ੍ਯੇਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰਨੁਤ੍ਤਮਾ
ਜਿਸ ਰੈਭਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੇਦ ਗੁਆ ਲਏ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਸਂਧ੍ਯਾਯ ਗਤੋऽਹਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਉੱਥੋਂ ਚਲ ਪਿਆ।
ਤਪਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਤਪ੍ਤਂ ਪਰਮਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਬੜੀ ਤੀਵ੍ਰ ਤੇ ਔਖੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਉਕ੍ਤੋऽਹਂ ਪ੍ਰਣਯਾਤ੍ਤੇਨ ਨ ਮਾਂ ਤਾਪਯ ਨਾਰਦ
ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਨਾਰਦ, ਮੈਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਨਾ ਦੇ।'
ਭਵਤਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਾਯਾਤਃ ਪ੍ਰਣਯੇਨ ਤਪੋਧਨ
ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਤਪ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤ੍ਵਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਗਤਿਃ ਕਾਰ੍ਯਾऽਵਿਕਲ੍ਪਤਃ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਮਮ ਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸੁਸ੍ਥਿਰਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵੀ ਪੱਕੀ ਰਹੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਹਿ ਬ੍ਰੁਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਖੇ ਸੀ—
ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਾਣਿਰ੍ਗਰੁਡਸ੍ਥੋ ਵਿਯਦ੍ਗਤਃ
ਉਹ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਏਹਿ ਨਾਰਦ ਗਚ੍ਛਾਮਃ ਪ੍ਰਯਾਗੋ ਯਤ੍ਰ ਯਾਸ੍ਯਤਿ
ਆ ਨਾਰਦ, ਚਲ, ਜਿਧਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਥੇ ਚੱਲੀਏ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਮੇ ਦੇਹਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਕਥਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤਦ੍ਵਨਮ੍ 5.2.58.
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ?
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੀਧਰੇਣਾਹਂ ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਨृਪ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੀਧਰ ਵਲੋਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਲਿਂਗਮਨਾਦਿ ਤੁ ਜ੍ਯੋਤੀਰੂਪਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਉਥੇ ਇੱਕ ਅਜੋਕਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਸੀ।
ਪ੍ਰਯਾਗਃ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮਮ ਭੂਪਤੇ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਯਾਗ ਪ੍ਰਯਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋऽਹਂ ਸਦਾ ਤਵ
ਹੇ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨ ਲਿਂਗੇਨ ਮਦਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਲਿੰਗ ਵਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ।
ਨष੍ਟਾ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਪ੍ਰਭੋ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੇਦ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਤਤੋ ਲਿਂਗਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵੇਦੈਰ੍ਵृਤਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ ਲਿੰਗ ਵਿਚੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉੱਠ ਆਇਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋऽਹਂ ਤਦਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਗਈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।
ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ੍ਯਂਤਿ ਤੇ ਵੇਦਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨਾਰਦ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਦ ਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਫਿਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਜ੍ਞਾਨਂ षਡਂਗਸਹਿਤਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ 5.2.58.
ਗਿਆਨ ਆਪਣੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ।
ਪ੍ਰਯਾਗੇਨਾਰ੍ਚਿਤੋ ਦੇਵੋ ਮਮ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਕਾਰਣਾਤ੍
ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਖੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਲ੍ਲਿਂਗਂ ਤੀਰ੍ਥਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰ੍ਵृਤਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਉਹ ਲਿੰਗ ਲੱਖਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਿਮਨੇਨਾਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਇष੍ਟੇਨ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੁਣ ਇਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਰਹਿ ਗਈ?