ਤਤੋਂऽਤਰਿਕ੍ਸ਼ਗੈਰ੍ਦੇਵਿ ਕृਤਂ ਨਾਮ ਵਰਾਨਨੇ ਅਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਦੇਵੋऽਯਂ ਪृਥੁਕੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ; ਅੱਜ ਤੋਂ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਿਥੁਕੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯੇ ਚ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪृਥੁਕੇਸ਼੍ਵਰਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪ੍ਰਿਥੁਕੇਸ਼ਵਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖੇਗਾ—
ਅਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਤੋ ਵਾਪਿ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਜਾਯਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਪਾਪ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਵਾਚਿਕਂ ਮਾਨਸਂ ਵਾਪਿ ਕਾਯਿਕਂ ਗੁਹ੍ਯਸਂਭਵਮ੍ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਪੁਥੁਕੇਸ਼੍ਵਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ।। 5.2.49.
ਚਾਹੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਮਨ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਕਾਰਣਾਂ ਨਾਲ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਪ੍ਰਿਥੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਯਿष੍ਯਂਤਿ ਯੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੇਵਂ ਵੈ ਪृਧੁਕੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਥੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਚ ਮਹੀਤਲੇ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਕੇ—
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵਸਂਘੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਃ ਪृਥੁਕੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਿਥੁਕੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਪੂਜਿਆ।
ਏष ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਿਥੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਲਿਂਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਪृਥੁਕੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮੈਕੋਨਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਚੁਰਾਸੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਇ 'ਪ੍ਰਿਥੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ' ਪਚਵਾਂ-ਇਕਵੰਜਾ ਚੈਪਟਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਗ੍ਰਹਬਾਧਾ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—
ਸਂਜ੍ਞਾਨਾਮ ਰਵੇਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਾ ਸੁਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਃ ਛਾਯਾਮਯੀ ਚਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਤਰਸਾ ਤਯਾ
ਉਹ ਦਾ ਨਾਂ ਸੰਜਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ।
ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਾਦਰੇਣੈਵ ਸ੍ਥੀਯਤਾਂ ਸੂਰ੍ਯਸਂਨਿਧੌ
ਉਹ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਹੋ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਤਦਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਜਗਾਮ ਭਵਨਂ ਪਿਤੁਃ ਜਨਯਾਮਾਸ ਤਨਯਂ ਨਾਮਤੋ ਯਃ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਜਾਤੇ ਭਯਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਾਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਡਰ ਗਏ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਭਯਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ
ਇੰਦਰ ਵੀ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਭਿਨ੍ਨਂ ਤੁ ਰੋਹਿਣੀਚਕ੍ਰਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਂਡਲਮ੍
ਰੋਹਿਣੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਗੋਲ ਸਭ ਪਸਰ ਗਿਆ।
ਵਾਸਵਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ
ਵਾਸਵ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ,
ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਭਾਨੋ ਵਾਰ੍ਯਤਾਂ ਪੁਤ੍ਰ ਔਰਸਃ
ਭਾਨੂ ਲਈ ਹੱਦਾਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਣ; ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਕੋ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਵਿਣਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮੀਦृਸ਼ਃ 5.2.50.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਵੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ:
ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਚਰਣੌ ਦਗ੍ਧੌ ਦृष੍ਟਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਲੀਲਯਾ
ਦੇਖੋ, ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਉਸ ਦੀ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚਲੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸੜ ਗਏ ਹਨ।
ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਦੇਵਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਥੇ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵृਤ੍ਤਾਂਤਃ ਕਥਿਤਃ ਸਰ੍ਵੋ ਰਵਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਰਵੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਅਧੋਦृष੍ਟਿਰ੍ਮਯਾ ਦृष੍ਟੋ ਵਕ੍ਰਾਂਗੋ ਰੂਪਤੋऽਸਿਤਃ
ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦੇ, ਵਕਰੀ ਆਕਰਤੀ ਤੇ ਕਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵੈ ਸ੍ਮृਤੋ ਦੇਵ ਦੇਹ੍ਯਾਜਾਂ ਮਮ ਸ਼ਂਕਰ
ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਯਾਦ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿਓ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋऽਹਂ ਤਦਾ ਤੇਨ ਰਵਿਪੁਤ੍ਰੇਣ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਵੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ।
ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਾਨਮਾਹਾਰਮੇਵ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿਓ, ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵੀ ਦਿਓ।'
ਮੇषਾਦਿਰਾਸ਼ਿਸਂਸ੍ਥਃ ਸਂਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਮਾਸਾਨ੍ਪ੍ਰਪੀਡਯ
ਮੇਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਤੀਹ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਪੀੜਾ ਪਹੁੰਚਾਓ।
ਅष੍ਟਮਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਜਨ੍ਮਸਂਸ੍ਥਿਤਃ 5.2.50.
ਅਠਵੀਂ, ਚੌਥੀ ਤੇ ਦੂਜੀ ਜਨਮ ਦੀ ਥਾਂ ਹਨ।
ਏਕਾਦਸ਼ੋ ਵਾ षष੍ਠੋ ਵਾ ਤृਤੀਯ ਸ੍ਥਾਨਗੋਥਵਾ
ਗਿਆਰਵੀਂ ਜਾਂ ਛੇਵੀਂ, ਜਾਂ ਤੀਜੀ ਵੱਸਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹਨ।