ਵਾਪੀ ਗਂਗਾਸਮਾ ਸਾ ਤੁ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਸ਼ੁਭੇਕ੍ਸ਼ਣੇ ਪ੍ਰਯਾਗਮੇਤਜ੍ਜਾਨੀਹਿ ਭੂਧਰੇਂਦ੍ਰਾਂਗਸਂਭਵੇ
ਉਹ ਝੀਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਸੁਭ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ; ਇਸ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਜਾਣੋ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪੁਮਾਨ੍ਦੇਵਿ ਵਾਜਪੇਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਏ ਦੇਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚ ਯਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪੂਜਯੇਨ੍ਨੂਪੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਸਟਮੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਨੂਪੁਰੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਏष ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ 5.2.47.
ਏ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਇਹ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਲਿਂਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਨੂਪੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ, ਚੁਰਾਸੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਨੂਪੁਰੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਤਚੁਆਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨ ਭਵਸ੍ਯ ਭਯਂ ਭਵੇਤ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਕਲ੍ਪਾਵਸਾਨੇ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਾਦ੍ਮੇ ਪਦ੍ਮਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵੈ ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਕਥਂ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਭਵੇਦਿਤਿ
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪਦਮ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਰਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ।
ਇਤ੍ਯਾਕੁਲਿਤਰੂਪਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰਦ੍ਵਯਾਤ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ—
ਤਸ੍ਮਾਦਸ਼੍ਰੁਕਣਾਜ੍ਜਾਤੋ ਹਾਰਵੋਨਾਮ ਦਾਨਵਃ
ਉਹ ਅੰਸੂਆਂ ਦੇ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਹਾਰਵ ਨਾਮ ਦਾ ਦੈਤ ਉਪਜਿਆ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍ਨਯਨਾਜ੍ਜਾਤਃ ਕਾਲਕੇਲੀਤਿਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਸੱਜੇ ਅੱਖ ਤੋਂ ਕਾਲਕੇਲੀ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੈਤ ਜਨਮਿਆ।
ਕਰਾਲਵਦਨੋ ਦੁष੍ਟੋ ਯਮਰੂਪੋ ਦੁਰਾਸਦਃ
ਉਹ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਬੜਾ ਮਾੜਾ, ਜਿਵੇਂ ਯਮਰਾਜ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਸੀ।
ਤੌ ਤੁ ਦੈਤ੍ਯੌ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਕृਤਸਂਕੇਤਕੌ ਤਦਾ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤ, ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਭਯਾਵਿष੍ਟਃ ਕਾਂਦਿਸ਼ੀਕਸ਼੍ਚਚਾਰ ਹ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਪੁਰੁषਂ ਪੀਤਵਸਨਂ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍ ਉਵਾਚ ਕੋ ਭਵਾਞ੍ਛੇਤੇ ਨਿਃਸ਼ੇषੇਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਰਾਚਰੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ, ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਖੜੇ ਹੋ?'
ਤਮੁਵਾਚ ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰਹਮੇਵਂ ਜਗਤ੍ਪਿਤਾ 5.2.48.
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਹੀ ਇਸ ਜਗਤ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹਾਂ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪਦ੍ਮਜਸ੍ਤੇਨ ਕृष੍ਣੇਨਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਬੋਲੇ।
ਮਯਾ ਸृष੍ਟਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍
ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਮੇਤ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭੋਕ੍ਤੁਕਾਮੌ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦੇ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਯਦਿ ਤ੍ਵਂ ਕਾਰਣਂ ਕਿਂਚਿਦਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਸੇ
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਜਗਤ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਦਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦੁਃਖਂ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕृਤਸਂਕੇਤੌ ਤੌ ਦੈਤ੍ਯੌ ਬਲਗਰ੍ਵਿਤੌ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੂ ਤਦਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਾਨਵੌ ਦੁਰ੍ਜਯੌ ਰਣੇ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦਾਨਵ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤੂ ਸਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮੂਚਤੁਸ੍ਤੌ ਹਿ ਦੇਸ਼ਕਾਲੋਚਿਤਂ ਵਚਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਉਪਸ੍ਥਿਤਂ ਭਯਂ ਘੋਰਂ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ਨੌ
ਇੱਥੇ ਵੱਡਾ ਡਰਾਉਣਾ ਖਤਰਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਕृष੍ਣ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵੈ ਮਹਾਕਾਲਵਨੋਤ੍ਤਮਮ੍ ਅਹਂ ਤਤ੍ਰ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਵ੍ਰਜ ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਕੇਸ਼ਵ ।। 5.2.48.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਮਹਾਕਾਲ ਵਾਲੇ ਚੰਗੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲ, ਮੈਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆਵਾਂਗਾ—ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾ ਕੇਸ਼ਵ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਕृष੍ਣੋ ਜਗਾਮ ਸਹ ਤੇਨ ਵੈ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਕਾਲਃ ਪਰ੍ਯਟਤੋਸ੍ਤਯੋਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚਲੇ। ਉੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਭਟਕਿਆ।
ਤਤੋ ਜ੍ਵਾਲਾਮਯਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਨੂਪੁਰੇਸ਼੍ਵਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਾਂਚਕ੍ਰਤੁਰ੍ਦੇਵਮਭਯਂ ਦੇਹਿ ਨੌ ਪ੍ਰਭੋ
ਫਿਰ ਨੂਪੁਰ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।'
ਸ਼ਰਣਂ ਭਵ ਦੇਵੇਸ਼ ਦਾਨਵਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤੌ
'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਲੈ ਲਓ, ਅਸੀਂ ਦਾਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹਾਂ।'
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਗਰ੍ਜਿਤਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦਾਨਵਾਭ੍ਯਾਂ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਦੋ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਸੁਣੀ।
ਸ ਏष ਮृਤ੍ਯੁਰਸ੍ਮਾਕਮੇਤਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਭਯਾਵਹਃ
ਇਹ ਮੌਤ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਡਰ ਲਿਆਉਂਦੀ।