ऋਤੇ ਹਰਿਕਥਾਯਾਸ੍ਤੁ ਨਾਨ੍ਯਾ ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਤੇ
ਹਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ,
ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਭਯਾਦ੍ਵ੍ਯਾਧੈਰਰਣ੍ਯੇ ਸੁਖਚਾਰਿਣਃ
ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ,
ਹਨ੍ਯਂਤੇ ਕ੍ਵਾਪਿ ਤਦ੍ਭੀਤ੍ਯਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਾਸ਼ਿਨਾऽਪਿ ਵ
ਉਸ ਦੇ ਭੈ ਤੋਂ, ਮੱਛੀ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ,
ਸ੍ਤਨਪਾਨਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਹਰਿਵਾਸਰਮ੍ ਉਪੋषਣਪਰਾ ਜਾਤਾ ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਕਾ ਕਥਾ ਨृਣਾਮ੍
ਹਰੀ ਦੇ ਦਿਨ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਬੱਚੇ ਵੀ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ, ਉਪਵਾਸ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ,
ਮਹਾਮਹੋਤ੍ਸਵਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਪੁਰੌਕੋਭਿਰ੍ਵਿਤਨ੍ਯਤੇ
ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਰਹਿਤਃ ਪ੍ਰਾਣੈਰਪਿ ਧਨੈਰਪਿ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਜਿੰਦ ਤੇ ਧਨ ਹੋਵੇ,
ਅਨ੍ਤ੍ਯਜਾ ਅਪਿ ਤਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਾਂਕਧਾਰਿਣਃ 5.2.46.
ਉਸ ਰਾਜ ਵਿਚ, ਘੱਟ ਜਾਤ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕ੍ਰ ਦੇ ਚਿਨ੍ਹ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ,
ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਯਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕ੍ਰਿਯਂਤੇऽਨੁਦਿਨਂ ਜਨੈਃ
ਜੋ ਵੀ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਵਿਨਾ ਮੁਕੁਂਦਗੋਵਿਂਦ ਪਰਮਾਨਂਦਮਚ੍ਯੁਤਮ੍ ਕृष੍ਣ ਏਵ ਪਰੋ ਬਂਧੁਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸੀਦਵਨੀਪਤੇਃ
ਮੁਕੁੰਦ, ਗੋਵਿੰਦ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਅਚੂਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸੱਚਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ,
ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹੀਪਾਲੇ ਰਾਜ੍ਯੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਮਰ੍ਚਿਤਃ ਸੋऽਥ ਮਧੁਪਰ੍ਕਵਿਧਾਨਤਃ
ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਮਧੂਪ੍ਰਕ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,
ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਗੋਵਿਂਦਂ ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਨ੍ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ
ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ ਨੇ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਯੋ ਵੇਦਪੁਰੁषੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯੋ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषੋ ਹਰਿਃ
ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ; ਜੋ ਯਜਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਹਰੀ ਹੈ।
ਤਨ੍ਮਯਂ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਤਵ ਭੂਪਾਲਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਜਗਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ,
ਏष ਏਵ ਹਿ ਸਾਰੋऽਤ੍ਰ ਸਂਸਾਰੇ ਕ੍ਸ਼ਣਭਂਗੁਰੇ
ਇਸ ਛਿਨਭੰਗੁਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਹੀ ਇਕ ਮੂਲ ਸੱਚ ਹੈ।
ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਹਿ ਯਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਮੇਕਂ ਸਦਾ ਭਜੇਤ੍
ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਸਦਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਹृषੀਕੇਸ਼ੇ ਹृषੀਕਾਣਿ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਗਤਾਨ੍ਯਹੋ 5.2.46.
ਜਿਸਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਥਿਰਤਾ ਪਾ ਲਈ, ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ!
ਯੌਵਨਂ ਧਨਮਾਯੁष੍ਯਂ ਜਲਂ ਪਦ੍ਮਦਲੇ ਯਥਾ
ਜਵਾਨੀ, ਧਨ ਤੇ ਉਮਰ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੁਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਵਾਚਿ ਚੇਤਸਿ ਕਰ੍ਣੇऽਥ ਯਸ੍ਯ ਦੇਵੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਪ੍ਰਣਿਧਾਨੇਨ ਸ਼ੀਲਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਿਯਃਪਤਿਮ੍
ਜਿਸਦੀ ਬੋਲੀ, ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਵਿਚ, ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਜਨਾਰਦਨ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ,
ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਤਾਂ ਕੋ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਮਿਵ ਭੂਤਲੇ ਉਪਕਰ੍ਤੁਮਨਾ ਬ੍ਰੂਯਾਂ ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਭੂਪਤੇ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੌਣ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ? ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸੁਣ।
ਮਾਲਾਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸੁਤਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਲਯਗਂਧਿਨੀ
ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਮਲਯਗੰਧਿਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ।
ਕਪਾਲਕੇਤੁਪੁਤ੍ਰੇਣ ਦਾਨਵੇਨ ਬਲੀਯਸਾ
ਉਸਨੂੰ ਕਪਾਲਕੇਤੂ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਦਾਨਵ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲੇ ਚਂਪਕਾਵਤ੍ਯਾਂ ਨਗਰ੍ਯਾਂ ਸਾਸ੍ਤਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਹੁਣ ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਚੰਪਕਾਵਤੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਪ੍ਤੋ ਯਥਾ ਤਚ੍ਚ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ; ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਕੀ ਹੋਇਆ।
ਬਾਲਕ੍ਰੀਡਨਕਾਸਕ੍ਤਾਂ ਮਾਂ ਜਹ੍ਰੇ ਤ੍ਰਸ੍ਤਮਾਨ ਸਾਮ੍
ਮੈਂ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਸੀ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ।
ਸ ਸ੍ਵਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਘਾਤੇਨ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਰਣੇ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਹੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਯਦਿ ਕੋਪਿ ਕृਤਜ੍ਞੋ ਮਾਂ ਹਤ੍ਵੇਮਂ ਦੁष੍ਟਦਾਨਵਮ੍ 5.2.46.
ਜੇ ਕੋਈ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਇਸ ਮਾੜੇ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਵੇ,
ਯਦ੍ਯਤ੍ਰੋਪਚਿਕੀਰ੍षੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਮਾਂ ਦੁष੍ਟ ਦਾਨਵਾਤ੍ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੋ ਯੁਵਾ ਧੀਮਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਿ ਤ੍ਵਾਂ ਪਰਿਣੇष੍ਯਤਿ
ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਮਾੜੇ ਦਾਨਵ ਤੋਂ ਬਚਾ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਭਗਤ, ਧੀ, ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਏਗਾ।
ਆਤृਤੀਯਾਤਿਥਿ ਯਥਾ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਥ੍ਯਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਇਹ ਵਚਨ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।
ਇਤਿ ਤਦ੍ਵਚਨਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹਨਾਂ ਬਚਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।