ਇਹ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਣਪਤੀ ਜੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਿਲੋਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀਸ਼ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਰਤਭੂਮਿ ਹੋਵੇ, ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਡੇ ਵਡੇ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਨਾਮ "ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ" ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਧ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਵੰਤਿਆ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀ ਚਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਲਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਾ, ਕਿਨਨਰ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗ—all ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਕੁਝ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਕੁਝ ਨੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਗਾਈਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਭ੍ਰਿੰਗਿਰੀਟੀ ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੇਵਕ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਇਕੋ ਹੀ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਹਨ; ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਨਾਰੀ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?" ਉਹ ਗਣੇਸ਼ਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਪੂਜਾ, ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਜਾਂ ਸਤੁਤੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? ਤੁਸੀਂ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਵਤੀਰਦੇ ਹੋ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭ੍ਰਿੰਗਿਰੀਟੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਲਾਹਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਭ੍ਰਿੰਗਿਰੀਟੀ ਕਹਿੰਦਾ, "ਉਹੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ। ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਭ੍ਰਿੰਗਿਰੀਟੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ, "ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ?" ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਨਖ, ਦੰਦ, ਹੱਡੀਆਂ, ਜਿਨਾਂ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਿਰ—all ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਰੰਤ, ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਭ੍ਰਿੰਗਿਰੀਟੀ ਨੂੰ ਨਖ, ਦੰਦ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਨੱਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਕਠੋਰ ਮਨ ਤੇ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਭ੍ਰਿੰਗਿਰੀਟੀ ਨੂੰ ਉਲਾਹਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਭ੍ਰਿੰਗਿਰੀਟੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਤੇ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਤਪ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ—ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ। ਮੈਂ (ਪਾਰਵਤੀ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਤੁਹਾਡੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ, ਪੁੱਤਰ; ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇਵੇਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰ ਵਾਲੀ, ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, "ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਜਾ।" ਤੂੰ ਮੁੜ ਕੈਲਾਸ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੇ; ਉੱਥੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ, ਨਾਸਤਿਕ, ਕਠੋਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਭੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰੂਰ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਾਲ, ਕੇਸ਼ੀਹਾ ਨੇ ਕংসਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਕਾਲਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਤੁਸੀਂ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭ੍ਰਿੰਗਿਰੀਟੀ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਲਿੰਗ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਅੱਧੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸਜਾਈ ਹੋਈ। ਤੁਹਾਡਾ ਅੱਧਾ ਰੂਪ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਭ੍ਰਿੰਗਿਰੀਟੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਇਕ ਹੀ ਅਨਾਦੀ, ਅਭੇਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰੂਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ-ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਅਭੇਦਤਾ ਦਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਗਤੀ, ਤਪ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।