ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਰਾਜਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਵਰਤ, ਦਾਨ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਧਿਐਨ ਵਧੀਏ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਾਜ ਕਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਇੰਝ ਕਰਦੇ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੱਚੇ ਹੋਣ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਸੁਖੀ ਸੀ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ, ਧਨ-ਧਾਨ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ, ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਸਿਰਫ ਉੱਜੈਨੀ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮੈਂ, ਗਣੇਸ਼, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ, "ਜਾ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਿਅ ਪਾਸ ਜਾ।" ਮੇਰੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼," ਤੇ ਉਹ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਕਈ ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਇਕ ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਆਇਆ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਪੁੱਤਰਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਪਏ। ਮੈਂ ਸੋਨੇ, ਮੋਤੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਕਪੜਿਆਂ, ਅਤੇ ਅਨਾਜ, ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਤੇ। ਇੰਝ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਥੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੱਸਿਆ। ਹਾਏ! ਰਾਜੇ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਿਵ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਕ ਅਣਤੁੱਲੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ, ਪਰ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾਵਾਨ ਇਸਤਰੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਨਾਗ-ਕਨਿਆਵਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਆਈਆਂ। ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਰਾਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਭਿਖਾਰੀ ਕੋਲ ਗਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ ਤੇ ਭਿੱਖ ਮੰਗ ਰਹਿਆ ਸੀ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ, ਜੋ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। "ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਦਇਆ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹੋ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਚੁਪਚਾਪ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਆ ਜਾਓ।" ਪਰ ਜਦ ਰਾਣੀ ਨੇ ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਫੌਰਨ ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਾ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ ਸੁਨੰਦਾ, ਜੋ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਸਹੀ ਗੱਲ ਆਖਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਰਾਣੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾਵਾਨ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪੁੱਛੀ। "ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਣੀ? ਤੂੰ ਇੰਝ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ ਤੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂ ਹੈ?" ਰਾਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੁੱਖ ਹੀ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਵਿਹੂਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਾ ਦੋਵੇਂ ਨਾ ਹੋਣ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਗਹਿਰੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹਾਂ।" "ਇਥੇ ਇਕ ਭਿਖਾਰੀ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚੇ ਤੇ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਜਾਵਾਂਗੇ।" ਰਾਣੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਜਾ ਪੁਰਾਣੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸਨੇ ਵੀ ਭਿਖਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਵਿਹੂਣਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਰਾਣੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਇਹ ਆਖਣ ਉੱਤੇ, ਭਿਖਾਰੀ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਕੁਝ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵਡਿਆਈ ਭਰਿਆ ਤੇ ਕਰੂਣਾਵਾਨ ਘਟਨਾ ਚਲਦੀ ਰਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ-ਰਾਣੀ ਦੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਰੱਬੀ ਭਿਖਾਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਸਾਕਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।