ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮਰਯਾਦਾ-ਪੂਰਨ ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ, ਵਿਦਵਾਨ ਦੁਜਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਤ-ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਪੂਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਰੁਣਗਿਰੀ ਦੇ ਯੋਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਦੁਰਲੰਘ ਸਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਸਭ ਲਈ ਚਾਨਣ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੈ ਜੈਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਅਸੀਂ ਆਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਕਾਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਕ ਨੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।" ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, "ਪਹਿਲਾਂ, ਕਮਲ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜਾਗੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰੀਏ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ-ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਦੇਵ ਲੋਕੀ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੇਰੀ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਸਾਗਰ ਹਨ।" "ਮੇਰਾ ਉਹ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਅਟੁੱਟ ਹੈ—ਉਸਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਕਾਂਤੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਡੋਲ ਆਸਥਾ ਹੈ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਪੂਰ ਭਗਤੀ ਤੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਕਮਲ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਧਾਰਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੰਜੇ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਡੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਜਾਗੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਕਰਮ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮੇ। ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸੀਂ ਉਠੇ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜ ਪਏ। ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਯੁੱਧ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਇਸ ਸਮੇਂ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ ਬੈਠੇ।" "ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਾਂ—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਵੈ-ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪ ਹੀ..." "ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਬਿਨਾ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਦੇ, ਸਾਡੇ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸੀ।" "ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇੱਕ ਅਕਾਇਆ ਵਾਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ—ਇਹ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਜਾਣੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵੇਖੋ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਚਲਣਯੋਗ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਨਿਰਣੇ ਕਰਨ ਲਈ ਥਿਰ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।