ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਬੜੀ ਕਿਰਪਾ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ਿ! ਜਿਸ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ ਹਨ।” ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਗਸਤਿਆ ਜੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਜਾਓ।” ਆਗਸਤਿਆ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਲਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਥਿਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਸ਼ਮਯ ਨਾਲ ਖੁਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਾਪਸ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਤ ਫਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਯੋਧਿਆ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਅਚੰਭਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਾਪਸ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਅਤੁੱਲ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੂੰ ਸਦਾ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਹਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੇਣ। ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇਹ ਮੂਲ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹਾਨਤਾ, ਵਿਆਪਕ ਆਗਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ, ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਦੂਜੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਅਰੁਣਗਿਰੀ ਦੇ ਯੋਗੀ ਦੀ ਜੈ ਜੈਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਦੁਰਲੰਘ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨੂੰ ਸਭ ਲਈ ਦੀਪਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਆਗਿਆ ਕੀਤੀ, “ਅਸੀਂ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਨਕ ਨੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਕਮਲ-ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਕਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਦਰਪਣ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਅਰਥ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਅਡੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਲਿੰਗ, ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ, ਨਿਰੰਤਰ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਲੰਬੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਮਲ-ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੇ ਚਮਕਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੀਲਰ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਸੀ, ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਆਗਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਰੋਮਾਂ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਯੋਗ ਸਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਚਿਤਨ ਕੀਤਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਤਪ ਤੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਕਰਮ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਵਾਦ, ਮਿਲਾਪ, ਖੇਡ ਅਤੇ ਮਿਲਜੁਲ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੀ ਹੈ। ਆਓ, ਉਹ ਅਤਿ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀਏ। ਮੈਂ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਰੰਭ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸੀਂ ਉਠੇ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ। “ਇਹ ਲੜਾਈ ਕਿਉਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ?” ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੋਹਾਂ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਆਗਸਤਿਆ, ਸੁਤ ਜੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਆਯੋਧਿਆ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।