ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਾਂਬਲਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕਾਲੀਆ ਨਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਨਾਗ, ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਨਾਗ-ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗ ਪ੍ਰਯਾਗ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇਕ ਕੁੜੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪਤ ਹੋਏ ਹਾਂ।" ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯਾ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਨਾਗ-ਯਜਨਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਬੱਚੇ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਕਾਲਾ ਵਣ ਨੂੰ ਜਾ। ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਮਾਇਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।" ਫਿਰ, ਕਰਕੋਟ ਨਾਗ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ। "ਜੋ ਦੰਡਸ਼ੂਕ ਨਾਗ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਹਨ, ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।" ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਕਰਕੋਟਕੇਸ਼ਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਕਰਕੋਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਪੰਜਵੀਂ ਜਾਂ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਸੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀ ਮਹਿਲਾ ਅਸੁਭਾਗਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਭਗਤ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਗਿਆਨ ਰੱਖ ਕਿ ਗਿਆਰਵਾਂ ਲਿੰਗ 'ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਦਰੂ ਵਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਸਨ, ਕੁਝ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਜੀਊਂਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਵੀਰ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ, ਕੁਝ ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ। ਹੋਰ ਕੁਝ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਵਰਤਾਂ ਜਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰਦੇ।" ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਦੇ, "ਸਿੱਧੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇਗੀ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਾਲੀ, ਗੋਲੀਆਂ ਤੇ ਜੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਬੜੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਅਕਾਯੀ ਵਾਣੀ ਉਚਰੀ, "ਹੇ ਉੱਤਮੋ, ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ, ਤੁਸੀਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਨ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ। ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਤਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਅਚੰਭਾ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਰ-ਰਹਿਤ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਰਗਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਪ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਚ ਵੀ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਕਾਲਾ ਵਣ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਉਥੇ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਜਾ ਵਸੁਮਤ ਲਈ ਵੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਰਲੇ ਨਾਗ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਯੋਗੀ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਗਏ।