ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਤਮਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਧੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਥਾਂ ਹਰ ਤਰਫ਼ੋਂ ਸੁਹਾਵਣੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਤਮਸਾ ਨਦੀ ਉਪਜੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਈ ਧਾਰਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ। ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸੁਗੰਧਿਤ ਤਮਾਲਾ ਬੂਟਿਆਂ, ਕਰਣਿਕਾਰ ਅਤੇ ਬਕੁਲਾ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਇਹ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਪਰਾਗ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਸੋਹਣੇ ਫਲ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ, ਚਲ-ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਅਤੇ ਕਦੰਬ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਧੁਰ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਮਸਤ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਮੌਜ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਖੁਸ਼ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੋਤੇ ਦੀਆਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਥਾਂ ਜੀਵੰਤ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਨੀਕੁਲਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਨੀਲੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਘਣੀ ਹੈ, ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰੀਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਇਹ ਥਾਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਥੇ, ਪਹਿਲਾਂ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ—ਤਪ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਾ—ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਥੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀ ਤਮਸਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਥੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਗਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ। ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਮਸਾ ਤੋਂ ਆਗੇ, ਹੋਰ ਇੱਕ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਈ ਥਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਭਾਦਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਚੌਥ ਨੂੰ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸੁਭਾਗਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਘਣਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਭੈਰਵ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਹ ਤੀਰਥ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੈਰਵ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਭੈਰਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭੈਰਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵਸਨਾ ਸਾਰੇ ਵਘਣਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਭਰਤ ਕੁੰਡ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਪੂਰਨ ਅਮਰਤ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਜਾਵਟ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਥਾਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੁੰਡ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੁੰਡ ਵੱਡੇ ਪੂਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੇਕੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੰਸ, ਬਗਲੇ, ਚਕਰਵਾਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੋਹਣੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵੱਡਾ ਪੂਣ, ਸ਼ੁੱਧ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਦੁਜਾ-ਜਨ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲੋਂ ਉਤਮ ਜਾਤਕੁੰਡ ਹੈ। ਜਾਤਕੁੰਡ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕੁੰਡਾਂ 'ਤੇ, ਭਾਗਯਸ਼ਾਲੀ ਭਰਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਸਾਲਾਨਾ ਯਾਤਰਾ ਹੋਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਚਤ ਆਚਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਰਤ-ਕੁੰਡ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਜਿਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਉਸ ਲਈ ਸਫਲਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਦਯ-ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਇੱਕ ਸ਼ੂਰੀ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਮਸਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ-ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।