ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ فرمایا, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੂਜੇ ਲਿੰਗ — ਗੁਹੇਸ਼ਵਰ — ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਥੰਤਰਾ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵਦਾਰੂ ਵਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਤਮਾ ਸਦਾ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲੇ? ਇਸ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਉੱਚਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਉੱਤੇ ਅਚਾਨਕ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ। ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ — 'ਵਾਹ! ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ! ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਸਫਲਤਾ ਹੋ ਗਈ।' ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਮੈਲ ਅਤੇ ਮੂਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਤਪਸਵੀ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦੀਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ — ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਅਚਲ — ਵੀ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦ ਪਾਠ ਹੋਏ, ਨਾ ਵਸ਼ਟ ਉਚਾਰਣ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਯਜ్ఞ ਆਦਿ ਕਰਮ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੰਕਣਕ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨੱਚਣ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਗਏ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਖਰ ਗਈਆਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਦਮਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਗਏ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਕੰਬ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵੱਲ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ (ਰੁਦ੍ਰ) ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਨੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਆਚਰਨ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਤਪਸਵੀ ਲਈ ਇਹ ਪਤਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।" ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਮੇਰਾ ਇਹ ਨੱਚਣਾ ਹੈ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਹੱਸਿਆ। ਅਚਾਨਕ, ਮੇਰੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਰਾਖ਼ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ, "ਵੇਖ, ਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਰਾਖ਼ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਹੈ।" ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੱਜਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਤਾਕਤ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਸੱਚ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਉਲਟ ਨੱਚਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਰਤਣੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੇ ਦੇਵ! ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਇਹੀ ਹੋ ਗਿਆ।" ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੂੰ ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ — ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ?" ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਤੂੰ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤੇ ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ..." ਫਿਰ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ! ਮੈਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇੱਥੇ, ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਲਿੰਗ ਦੇਖੇਂਗਾ, ਜੋ ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਕਾਰ — ਕਾਮ, ਕਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ — ਸਭ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।" ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੱਡੀ ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਥੋਂ ਚਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਦੇਖਿਆ। ਉਧਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਕੇਵਲ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲ ਗਈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।" ਅਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਗੁਫਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ...