ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਅਵੰਤී ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਅਨੇਕਾਂ ਆਨੰਦ ਭੋਗੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਮਹਾਨਤਾ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪੂੰਜੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵੰਤී ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਸੱਪਤਰਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਅਵੰਤਿਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਸਕੰਧ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਠੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਥੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਥਾਂ ਦੱਸੋ ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।" ਉਹ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਯਮੁਨਾ—ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ—ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਵਿਤਸਤ (ਝੇਲਮ), ਅਤੇ ਅਮਰਕੰਟਕ ਤੇ ਨਰਮਦਾ ਵੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹਨ। ਕੇਦਾਰ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਕਾਇਆਵਰੋਹਣ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਉਥੇ ਮਹਾਕਾਲ ਜੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। "ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ," ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਖੇਤਰ ਸਦਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਅਤਿ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੀਲਗੰਗਾ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵਧ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰੋ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" ਇੱਥੇ ਸਿੱਧ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਯ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਥੇ, ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਗਸਤਯੇਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਅਗਸਤਯੇਸ਼ਵਰ ਕਿਉਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?" ਇਹ ਥਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ। ਆਪਣਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਰਾਜ ਗੁਆ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਦੇਵਤੇ ਇਕ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਭ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਦਾਨਵ ਸਾੜੇ ਗਏ। ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਉਜਲੇ ਤੇਜ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਆ ਗਿਆ। "ਮੈਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵਾਂ?" ਉਹ ਐਸਾ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉੱਥੇ ਆਏ। "ਤੂੰ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ—ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਨ ਦੱਸ।" ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਣ ਹੈ। ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਦੱਸੋ।" ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਮਹਾਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਹਨ, ਉਥੇ, ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਹ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।