ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਪੀੜਾ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ-ਹੀਣ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਵੰਤੀ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ—ਇਥੇ ਕਿੰਨੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ? ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨਾਰਦ ਦਾ ਵੀ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਹਨ, ਹੇ ਉੱਤਮ। ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਕਿਨਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਧੁੰਦ ਵਰਗੀ ਵਰਖਾ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਹੇ ਉੱਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਉੱਤਮ। ਇਹ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਚਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਰਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਵਿਜेता। ਜਿਹੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ੰਭੂ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਵੈਸ਼ਾਖ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਅਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸਾਲਾਨਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਬਹੁਤ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਮਾ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਜ਼ਤ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ" ਨਾਮਕ ਸਤੰਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦਾ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, "ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਦੱਸੋ, ਕਿਹੜੇ ਥਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਥਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਯਮੁਨਾ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦ੍ਰਭਾਗਾ, ਵਿਤਸਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰਕੰਟਕ 'ਤੇ ਨਰਮਦਾ ਵੀ ਹਨ। ਕੇਦਾਰ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਕਾਯਾਵਰੋਹਣ ਵੀ ਹਨ। ਉਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਕਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਧਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਲਿ ਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਘਾਟ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਲਿੰਗ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਖੇਤਰ, ਹੇ ਮਹਾ ਦੇਵੀ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੀਲਗੰਗਾ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਸਿਧ ਲਿੰਗ ਖੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤ੍ਯ ਹਨ। ਜਦ ਮੈਂ ਉਥੇ ਗਿਆ, ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ, ਜੋ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।