ਮਹਾਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਨਾਮ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਦੇ ਸੋਮਨਾਥੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਫਿਰ ਘੁਸ਼ਮੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੀਮਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਘੰਟੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਉਹ ਊਸਰੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਚੰਦਰਾਦਿਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਉੱਚੇਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵਾਲਮੀਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਘਨਹਸਤੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਚੰਚਲੇਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਰਣੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਪૃਥੁਕੇਸ਼ਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਹਨੁਮਤਕੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿੰਦੁਕੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਾਲੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਲਿੰਗਸਰੂਪ ਹਨ। ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਦਰਬਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਕਾਇਆਵਰੋਹਣੇਸ਼ਵਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਦਰਦੁਰੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ। ਸੁਹਾਵਣੇ ਮਹਾਕਾਲਵਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਆਸ ਜੀ, ਮਹਾਕਾਲਵਨ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਤੀਰਥ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਨੌ ਸ਼ੁਭ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਰਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਨਰਾਦਿਤਯ ਅਤੇ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹਨ। ਗ੍ਰਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗ੍ਰਹ ਹੀ ਰਾਜ ਛੀਨ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਆਸ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਕਠਿਨ ਪੀੜਾ, ਗਰੀਬੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਵੇ—ਉਹ ਉੱਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਵੰਤੀ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਪਰ, ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕਿੰਨੇ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨਾਰਦ ਦੀ ਵੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹਨ—ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਰੋੜਾਂ ਹਨ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ। ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਨਨਰ ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਮ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਲ ਵਿਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਧਵ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਲਾਨਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।