ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਖੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਇ ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਵਰਨਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸੁਣੋ ਪ੍ਰੀਤਮ ਬੱਚੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ—ਸ਼ਿਪਰਾ—ਜੋ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ, ਤੇਜੋਮਯ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਯੋਗੀ ਜੋ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਗੰਤਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚਲਦ-ਅਚਲਦ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਸੂਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਅਚਰਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰ ਵਿਰਲਾ। ਜਿੱਥੇ ਸਤਜਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਵਰਤ-ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਪੁੰਨ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਡਟੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲੀ ਹੋਈ ਦੇਹ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਵਰਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਾਪ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਰਕਰਾ ਦੇ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਚਾਹੇ ਝਰਨੇ, ਕੂਏਂ, ਪੋਖਰ ਜਾਂ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ। ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਕ ਦਿਨ ਵੀ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਖ ਦਾ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਾਪ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਪਲ ਵੀ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਹੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤਿਲ ਮਿਲੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਬਿਲਵਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਸ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ—even ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਸੱਚ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਗ੍ਰਹਣ ਦੇ ਸਮੇਂ। ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਧਤਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਖ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ੁਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬੜੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ।