ਹੇ ਵਿਅਾਸ ਜੀ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪਲ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ਉਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਅਰਾਧਨਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਛੜਿਆਂ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਪুণ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, 'ਕੁਟੁੰਬੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਸਤੱਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਵੰਤਿਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਵਿਅਾਸ, ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਓਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਆਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਕਸ਼ਿਪਰਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਾਧਵ ਨਾਮਕ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਆਨੰਦ ਭੈਰਵ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਭੈਰਵੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਜਿਸ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਂ ਜੇਠ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਤਾਰੀਖ, ਜਦੋਂ ਬੁੱਧਵਾਰ ਅਤੇ ਹਸਤ ਨਕਸ਼ਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੰਗਾ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਕੋਈ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਮਹਾਤਮ ਦੀ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕਈ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਕਿਸੇ ਛੋਟੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਸਦਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਉਸਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਮਾਹਾਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਕਿਹੜੀ ਪਾਪਮਈ ਸੰਗਤੀ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਟੁੱਟ ਗਿਆ?" ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: "ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਧਨਸੰਚਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵਤੇਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ, ਚੋਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸਨੂੰ ਸੰਯਮ ਲੋਕ ਲੈ ਗਏ। ਉਥੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: 'ਇਹ ਪਾਪੀ ਗੋਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਸਿੰਘ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਗੁਰੁ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਲੋਕ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਛੁਟਕੇ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਮੁੜ ਬ੍ਰਹਮਗਤਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: 'ਤਪੱਸਿਆ ਕੀ ਹੈ? ਦਾਨ ਕੀ ਹੈ? ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ?' ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਤ੍ਯਦਰਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੁਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਉਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁੰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।