ਹਮੇਸ਼ਾ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਸੁਖੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੇਕ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਿਆਨਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਜੋ ਲੋਕ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਹਰ ਤਕਲੀਫ ਵਿਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਖੇਤ ਦੇ ਰਾਖੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੋਨੇ, ਜਵਾਹਰਾਤ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ, ਚੰਗੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰਾਤ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਭੇਟਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਣੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪਲ ਦੀ ਜਾਗਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਆਸ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਛੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਕੁਟੁੰਬੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਮ' ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਵੰਤਿਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ, ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਯ ਖੰਡ ਦਾ ਸਤਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਓਹੀ ਊਤਮ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟ ਹੈ। ਕਿਪ੍ਰਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਸਥਾਪਤ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮਾਧਵ ਨਾਮਕ ਦੇਵਤਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਆਨੰਦ ਭੈਰਵ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਆਸ, ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਭੈਰਵੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦਾ। ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸਵੀ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਬੁੱਧਵਾਰ ਤੇ ਹਸਤ ਨक्षਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਗੰਗਾ ਦਾ ਉੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਵਰਤ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਅਨੇਕ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਕਿਸੇ ਛੋਟੀ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਦਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਆਏ। ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੈ। ਕਿਹੜੀ ਪਾਪੀ ਸੰਗਤ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਵਰਤ ਟੁੱਟਿਆ? ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਧਨਸੰਚਕਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਚੋਰੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਲੋਕ ਲੈ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। "ਸਾਰੇ ਦੂਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ," ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਪਾਪੀ ਗੋਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਰਿਆ ਸੀ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।" ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਸਿੰਘ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਗਾਥਾ ਅਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।