ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰਤਾ-ਭਰੇ ਦੋ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਆਯੋਧਿਆ ਧਰਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਸਭ ਨੇ ਬੜੀ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਇਹ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਕਥਾ ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਾਓ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਯੋਧਿਆ ਦੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ ਜੋ ਸਭ ਜਗ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ, ਕਿਹੜੇ ਕਦਮ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ?" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਗ੍ਰਹ ਕੀਤਾ, "ਜਿਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਆਯੋਧਿਆ ਨਾਮਕ ਅਤਿ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਵਰਤ ਲੈ ਕੇ, ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਉੱਚਾ ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਸਾਂਸ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਹਰੀ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਵੱਸਣਾ ਬੜੀ ਆਨੰਦਮਈ ਗੱਲ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਯੋਧਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣਯ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਗੰਗਾਦਵਾਰ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ—ਇਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਆਯੋਧਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਅਲੌਕਿਕ ਲਕੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਵਾਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰੀ ਆਪ ਉੱਚਾ ਯੋਗ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਰਾਜ ਦਿੱਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਛੱਡ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਾਂ ਪਰਮ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਵਿਦਿਆਵਾਨ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਜਦ ਉਹ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।" "ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਅਜਿਹਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਲੋਕ ਪੁੰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ।" "ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੈ-ਸੰਯਮ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਣ। ਜਿਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁੜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਚਕ੍ਰ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਹਰੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ।" "ਉੱਥੇ, ਵਰਤ ਧਾਰੀ ਭਗਤ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦਾ ਮੁੰਡਨ ਕਰਵਾਏ। ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨਦੀ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਹਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ।" "ਸਵੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਸਾਫ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਇਹ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਫਿਰ ਉੱਠੇ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰੇ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ ਉਤਨਾ ਦਾਨ ਦੇਵੇ। ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿਕ ਦੇ ਕੇ, ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਪੂਜਨ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਭਗਤ ਖੁਦ ਭੋਜਨ ਕਰੇ।" "ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਵੀ, ਉੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਠ ਕੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਦਿ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੁੰਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।" "ਅੱਗੇ, ਗਯਾ ਦਾ ਕੂਆ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।