ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਆਗ੍ਰਹ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣਾਉ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੱਸੋ ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਐਸੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਨਮੇਜਯ ਦੁਆਰਾ ਜਲਾਏ ਹੋਏ ਉਹ ਲੋਕ ਆਸਤਿਕ ਦੁਆਰਾ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਏ ਸਨ।” ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਯਜਨ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਸ ਲਈ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਮਹਾਕਾਲ ਵਣ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਲੋਮਸ਼ਾ ਖੜਾ ਹੈ। ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਕਾਲ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਉਥੇ ਹੀ, ਹਰੀਸ਼ਚੰਦ੍ਰ, ਜੋ ਨਿੰਦਾ-ਯੋਗ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਉਥੇ ਆਰਾਮ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਆਸਤਿਕ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਸੁਣੇ, ਇਲਾਪਤ੍ਰ, ਕੰਬਲ, ਕਰਕੋਟਕ, ਧਨੰਜਯ, ਪਦਮਕ ਅਤੇ ਅਰਬੁਦ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਗ ਉੱਥੇ ਆਏ। ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਤੀਰਥ ਉਪਜੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਉੱਤੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੰਸ, ਬੱਗਲੇ, ਕਾਂ, ਕੋਇਲ ਅਤੇ ਸਰਸ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਮਲ-ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਸਜਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਰਾਮਾਸਰ ਨਾਮ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਜੀ, ਇਹ ਥਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹਰੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਮੀਨ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਖੁਟ ਵਾਧੂ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਾਵਸ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਨਾਗ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੈਂਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਰਸਿੰਹਾ ਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਗਾਂ ਬਣ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਲੈ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਲਈ ਗਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਉਹ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੀ ਉਚਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਨਾ ਦਿਨ, ਨਾ ਰਾਤ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼, ਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ—(ਇਹ ਅਗਲੇ ਚਰਚਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਗ ਬਣਿਆ)। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।