ਇਹ ਕਥਾ ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵੰਤਿ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਲਭੈਰਵ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਲਭੈਰਵ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਵਿਚ ਭੈ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਿਵਯ ਗਣਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ। ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲਭੈਰਵ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਪੀਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਮੋਹਕ ਗੂੜ੍ਹ ਬਦਲੀ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰਤਾ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਰਾਹੀਂ ਆਨੰਦਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਭੈਰਵ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਤ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸੇਵਾ ਯੋਗ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਹਰਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਧਰਮਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਭੈਰਵ ਅਸ਼ਟਕ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਸਵੇਰੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ, ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਯੁੱਧ ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਅਸ਼ਟਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਭੈਰਵ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਭੈ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੌਨਠਾ ਅਧਿਆਇ, "ਕਾਲਭੈਰਵ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ", ਮਹਾਨ ਅਵੰਤਿ ਖੰਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਸਕੰਧ ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਵਿਅਾਸ ਜੀ, ਅੱਗੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੀ ਸ਼ਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਯਗ ਵਿੱਚ, ਆਸਤੀਕ ਨੇ ਸਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਾਕਾਲ ਵਣ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਯੋਗ ਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਲੋਮਸ਼ਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈ। ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਨ, ਉੱਥੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਹਰਿਸਚੰਦਰ, ਜੋ ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਆਸਤੀਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਇਲਾਪਤ੍ਰ, ਕੰਬਾਲਾ, ਕਰਕੋਟਕ, ਧਨੰਜਯ, ਪਦਮਕਾ ਅਤੇ ਅਰਬੁਦਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਗ ਉੱਥੇ ਆਏ। ਉੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਉਪਜੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਦਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਕੰਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ 'ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚਮਕਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੰਸ, ਬਗਲੇ, ਕਾਵਾਂ, ਕੋਇਲ ਅਤੇ ਸਰਸ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਮਲ-ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਵਿਭਵਸ਼ਾਲੀ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾਸਰਾ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਵਿਅਾਸ ਜੀ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ ਇੱਥੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਭੂਮੀ-ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨੰਤ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਾਂਕਾਲ ਵਣ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਕੇ, ਕਥਾ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।