ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ فرمایا ਕਿ ਜੇ ਮਲਿਮਲੁਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਉਚਿਤ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਉੱਚਤ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਇੱਕ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਾਕਾਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ। ਵਿਆਸ ਜੀ, ਅਧਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮਾ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਨ। ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੋ ਵਾਂਛਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਵਿਆਸ ਜੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਜਲ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਧਨ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਜਟੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੀਬਰ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਤ ਪੂਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤਿਲਾਂ ਸਮੇਤ ਗਾਂ ਦੀ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਾਮਾ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਵਰਦਾਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਕੰਦਾ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦੇ ਚੈਪਟਰ ‘ਅਧਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ’ ਦਾ ਇੱਕਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਲੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਗੋਮਤੀ ਤਲਾਬ ਦੀ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦੱਸ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉੱਚਤ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ, ਕਾਸੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸੀ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੰਜ-ਕ੍ਰੋਸ਼ਾ ਖੇਤਰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸਵੈਯੰਭੂ ਵਿਆਸ ਨੇ ਬੋਲਿਆ—ਕੋਈ ਨਦੀ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਯਜਨ ਕਰੇ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਰਾਮਾ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਘਰ ਆਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਸਵੇਰੇ, ਉਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ—ਤੁਆਡਾ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮਾ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਮਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਵੀਰ ਉਠੇ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। "ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸੁਣੋ। ਸਵੇਰੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸਿਆ—ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਰਣਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਤੇ ਗੋਮਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਕੰਥਡੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਪਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ, ਵ੍ਰਤਾਂ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਉੱਨਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।