ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਭਸਿਆ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਧਰਮਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਵਿਧੀਅਨੁਸਾਰ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਲਈ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਿਆ, ਜਾਗ ਕੇ ਯੋਗ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਇਹ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਕਾਰਨ ਘਰੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ, ਇਸ ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਈਆਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਭਸਿਆ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ 'ঋଷਿ ਪੰਚਮੀ' ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਦਿਨ ਨਿਵਾਰਾ ਚੌਲ ਖਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵ੍ਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਪਸ਼ਗੁਨ ਜਾਂ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਂ ਧਨ ਤੋਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਵਿਛੋੜਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਉਤਮ ਜੀਵ, ਅਵੰਤੀ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਇਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹੈ। ਇੱਥੇ 'ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਮਹਾਤਮ' ਨਾਮਕ ਉਨੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਖੰਡ ਦੇ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ: "ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਮਹਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਤੀਰਥ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਜਵਾਬ ਆਇਆ, "ਹੇ ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਰਮਾਨਾਥ, ਆਪਣੇ ਸਨਕ ਆਦਿ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਸਨ, ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਿਨਨਰਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਰਮਾਨਾਥ, ਕਾਮਨਾ ਰੂਖ ਦੇ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਚਨ ਕਮਲਪਤੀ ਨੂੰ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਹੋ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਤਲਾਓ।" ਫਿਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, "ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਸਮੇਂ, ਤਿਉਹਾਰ, ਤੀਰਥ, ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਵਾਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਪੂਰਨਿਮਾ, ਅਮਾਵੱਸ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ, ਜਾਂ ਗੰਗਾ, ਸੂਰਜ-ਸਥਲ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਅਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਰਲੂ, ਦੁਖੀ, ਮੂਰਖ, ਬਿਮਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਆਚਾਰ-ਵਿਧੀ ਹੈ? ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਆਚਾਰ-ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਕਦੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕਰਮ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੁੰਡਨ, ਕੁਸ਼-ਕੰਧਾ, ਵਿਆਹ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ ਮਹੀਨਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਅਧਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਵਾਸਥਾਨ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਕਿਸੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।" "ਭਾਵੇਂ ਅਧਿਕ ਮਹੀਨਾ ਨਾ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਦ ਵੀ ਆਵੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਪਾਠ, ਹਵਨ, ਸਵਾਧਿਆਇ, ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਜੇ ਉਹ ਆਚਾਰ-ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਰੋਗ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅੰਤਹੀਨ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਅਧਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।