ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਫਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਲਗੂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਫਲਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗਦਾਧਰ ਦੇ ਚਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ। ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਥਰ ਸਦਾ ਮੋक्ष ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਰਲੋਕ ਗਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਕਿਨਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਆਪ ਹੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਅਾਸ ਜੀ, ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਪੁਰਾਣੇ ਅਵੰਤੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗਯਾ ਉਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮਹਾਨਤਾ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹੀ ਹੈ। ਗਯਾ ਖੇਤਰ ਪੰਜ ਕਰੋਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਯਾ-ਸ਼ਿਰਾ ਇੱਕ ਕਰੋਸ਼ ਹੈ। ਹਰ ਸਮੇਂ, ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਲਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ ਅਟੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਜੋ ਇਥੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਲਪ ਤਕ ਅਖੰਡ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਧੀਆ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਅਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਰਮ ਬੋਲ ਬੋਲੇ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਿਤ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਉਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈਆਂ?” ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਅਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਕਿਸ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਅਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਆਇਆ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਦਕਿ ਅਸੀਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ।” ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ ‘ਤੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਾਲਾ ਜੰਗਲ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸਥਿਤ ਉੱਤਮ ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਅਕਸ਼ਯ ਵਟ ਵਿਰਖ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਅਾਂ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀਆਂ। ਉਥੇ, ਉਹ ਨੇਬਸਿਆ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਰਾਤ ਜਾਗ ਕੇ, ਯੋਗ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰੀਤ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਤਿਆਗੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਪੰਚਮੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਵਾਰਾ ਚਾਵਲ ਖਾ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਰੀਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਦੁਖ ਜਾਂ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ, ਨਾ ਧਨ ਤੋਂ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਵਿਅਕਤੀ, ਅਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਐਸਾ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਥੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਸਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਕੰਧ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, 'ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਉਣਾਂਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ।