ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਜੀਵ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਜਾਂ ਮਾਤ੍ਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਮਰੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਧ ਇੱਥੇ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਪਤਨੀ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਅੰਗਹੀਣ, ਕੁਬੜ, ਵਿਅੰਗ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਨਮੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਾਰੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਇਨ੍ਹਾ ਸਭ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਪਿਆਸੇ, ਭੁੱਖੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਮਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵਿਆਸ ਜੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਗਯਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਆਸ, ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਫਲਗੂ ਨਦੀ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਵੱਡੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗਯਾ ਧਾਮ ਦਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਦਾਧਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪਥਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਯਕਸ਼, ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਯਾ ਵਿਖੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਆਪ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਆਸ, ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਵੰਤੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਵਾਲੇ, ਗਯਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮਹਾਨਤਾ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਗਯਾ ਖੇਤਰ ਪੰਜ ਕੋਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਯਾ ਸ਼ਿਰ ਇੱਕ ਕੋਸ ਹੈ; ਹਰ ਸਮੇਂ, ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਗਯਾ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਿਆਸ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਲਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਭੋਗ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਰ ਰੁੱਤ, ਹਰ ਸਮੇਂ, ਇੱਥੇ ਗਯਾ ਸ਼੍ਰਾਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੰਝ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਕਲਪ ਤੱਕ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਅਦਭੁਤ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਭਟਕਦੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ (ਨਾਰਦ) ਜੰਗਲ ਦੇ ਹੋਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ: “ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਉਂ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ?” ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਸਾਡੀ ਪਿਆਰੀ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਸੀਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਨਿਕਟਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ... ...ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਮਹਾਨ ਕਾਲਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉੱਚਤ ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਅਮਰ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਕਸ਼ਯ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਸੀ।