ਹੇ ਵਿਅਾਸਾ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਦਸੂਰਤ ਹੋ ਕੇ ਮਰੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਅਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਕੇ ਮਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨੇ ਜਲਾਇਆ, ਜਾਂ ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਲੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਦਯੁਤ ਜਾਂ ਗੱਡੀਆਂ, ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਜੀਵ ਰੌਰਵ, ਅੰਧਤਮਿਸ੍ਰਾ, ਕਾਲਾਸੂਤਰ, ਆਸੀਪਤ੍ਰਵਨ, ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਇਥੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਮਰੇ, ਜਾਂ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਰੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਘੋੜਿਆਂ, ਸੂਰਾਂ, ਕੀੜਿਆਂ, ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਜਾਂ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਬੜੇ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਸ਼ੇਰਾਂ, ਸੱਪਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਜੋ ਅੱਠ ਕਿਸਮ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਰੇ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਸਤਕਰਮ ਦੀ ਕਮੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਇਥੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਦੂਗਰੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਦਭੁਤ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਜਾਂ ਮਾਤਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੰਗੜੇ, ਕੁਬੜੇ, ਵਿਅੰਗ, ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ ਨਾਲ ਮਰੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਇਥੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਪਿਆਸੇ, ਭੁੱਖੇ, ਜਾਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਕੇ ਮਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅਾਸਾ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਗਯਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਕੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ-ਬਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅਾਸਾ, ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਲਗੂ ਨਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਉਪਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗਯਾ ਧਾਮ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਦਾਧਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਹਨ। ਪੱਥਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਦਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੈਤ, ਯਕਸ਼, ਕਿਨਨਰ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਦਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਯਾ ‘ਤੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਖੁਦ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅਾਸਾ, ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਵੰਤੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਗਯਾ ਉਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ‘ਤੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮਹਾਤਮ ਹੈ। ਗਯਾ ਖੇਤਰ ਪੰਜ ਕਰੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਯਾ-ਸ਼ਿਰ ਇੱਕ ਕਰੋਸ਼ ਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਯਾ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਾਸਾ, ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਲਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਯਾ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਾਸਾ, ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਜੋ ਇਥੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਲਪ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਖੁੰਡ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਅਦਭੁਤ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ-ਜੰਗਲ ਭਟਕਦੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ (ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੀਵ) ਜੰਗਲ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਰਮ ਬੋਲ ਬੋਲੇ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਤਮ, ਉਥੇ ਕੀਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੋਈਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਅਾਸਾ ਨੂੰ ਦਸਾਈ ਗਈ।