ਇਕ ਵਾਰੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਫਲ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਮਹਿਮਾ, ਅਵੰਤਿ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਵਿਚ, ਸ੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਿ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਚੌਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ 'ਨੀਲਗੰਗਾ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਕਾਲਾ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਕਿਸਨੇ ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ? ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਰਵਤ 'ਤੇ ਵਸਣ ਵਾਲੀ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਵਾਨੀ, ਜੋ ਕਾਂਸਾ ਨੂੰ ਭਜਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਚਾਣੂਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੇਵਸੇਨਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਵਾਣੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਅਰੁੰਦਤੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਵਤੀ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੋ ਭਾਗਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਕੁਬੇਰ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਯਕਸ਼ੀਣੀ, ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਦੀ ਚੌਕੀ, ਆਹੁਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ, ਹਰੇਕ ਦੀਖਾ ਲਈ ਦਾਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦੀ ਦਾਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਵਿਂਧਿਆ 'ਤੇ ਵਸਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। "ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲੋ," ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਹੇ ਵਿਆਸ ਜੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਮਹਿਲਾ, ਮਹਾਕਾਲਾ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਈ। "ਮੈਂ, ਰਿਸ਼ੀ, ਵਧ ਰਹੀ ਉੱਚਤਮ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕ ਲਵਾਂਗੀ," ਉਸਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। "ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਕੂਟਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਰਹੋਗੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਕ, ਅਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਹੈ—ਉਥੇ ਮੈਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਵਸਦੀ ਹਾਂ।" "ਉਸ ਥਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ। ਜਿੱਥੇ ਧਰਮਵਾਨ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਲੱਖਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਸਦੀ ਆਤਮਾ ਪਾਪ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਸੁਹਣੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉੱਜੈਨੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ ਵਿਂਧਿਆਵਾਸਿਨੀ ਦੇਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਜੋਦਰਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਂਝ ਹਨ, ਜਾਂ ਕਾਂ-ਕਾਗਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਂਧਿਆਵਾਸਿਨੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਂਝ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਰ-ਪਤੀ ਵਰਤਨ ਦੀ ਵਰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ, ਅਵੰਤਿ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਪੁਸਤਕ ਦੀ 'ਵਿਮਲੋਦਾ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆਵਾਸਿਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਪਚਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਮਾਵਸ ਦਾ ਦਿਨ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹ—ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਚਲ—ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ। "ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ," ਕਥਾ ਆਗਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ।