ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਧ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੇਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੇਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਮਾਵਸ ਦੇ ਦਿਨ, ਵੱਡਾ ਪਿਤ੍ਰ ਰਿਤ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸੇਸਮ ਦੇ ਦਾਣੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਿਤਰ ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੇਸਮ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੁਧ-ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਕੇ, ਸੱਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਅਾਸ ਜੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ, ਪੂਣ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਮਨ-ਇੱਛਤ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੁਧ ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਜੀਵਨ-ਦਾਨ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਉੱਚੀ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਜਲ-ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਦੁਧ ਪੀ ਕੇ, ਅਤੇ ਦੁਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਇਨਸਾਨ ਹਰ ਸਮੇਂ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਸਵਰਗ-ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਕੰਧ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨੀਲਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਚੌਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਮਹਾਕਾਲ ਵਣ ਵਿੱਚ, ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਕੌਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ? ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵਸਣ ਵਾਲੀ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਵਾਨੀ, ਜੋ ਕਾਂਸਾ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੀ, ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਕੋਖ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ, ਚਾਣੂਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਚੁਰ-ਚੁਰ ਕਰਦੀ, ਦੇਵਸੇਨਾ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸਰਤਾਜ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਲਈ ਅਰੁੰਧਤੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਵਤੀ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ, ਸੁਭਾਗਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਅ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਕੁਬੇਰ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਯਕਸ਼ਿਨੀ, ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਦੀ ਆਲਤਾਰ, ਸ਼ੁਭ ਹੋਮ ਦੀ ਅੱਗ, ਸਭ ਦীক্ষਾ ਲਈ ਦਾਨ, ਅਤੇ ਮਨ-ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਂਧਿਆ-ਵਾਸਿਨੀ ਦੇਵੀ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। "ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਮੰਗੋ।" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਹੇ ਵਿਅਾਸ ਜੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਗੁਣਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਮਹਾਕਾਲ ਵਣ ਵਿੱਚ ਆਈ। "ਮੈਂ ਇਸ ਵਧ ਰਹੀ ਮਹਾਂ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਰੋਕ ਲਵਾਂਗੀ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ।" ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਕੂਟਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਰਹੋਗੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ—ਉੱਚੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ—ਉਥੇ ਮੈਂ ਮਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਸਦੀ ਹਾਂ। ਉਥੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਸਦਾ ਸਰਤਾਜੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਜਿੱਥੇ ਨੇਕ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਲੱਖਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਹੋਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਪਾਪ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਸ਼ਿਵ-ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉੱਜੈਨੀ-ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਂਧਿਆ-ਵਾਸਿਨੀ ਦੇਵੀ ਸਦਾ ਉੱਥੇ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।