ਪਿਆਰੇ ਵਿਅਾਸ ਜੀ, ਯੋਗ ਮਾਇਆ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਨੋਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਚੁਸਤ ਤੇ ਖਿੜਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ, pavittar ਅਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸ਼੍ਰਯ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਨਗਰੀ “ਵਿਸ਼ਾਲਾ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਨਗਰੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਸਦਾ ਲਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਅਾਸ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਨਗਰੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਵਿਅਾਸ ਮੁਖ ਤੋਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਗਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਚਕਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ; ਇਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ। ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਯੁਗ ਚਕਰਾਂ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗੀ। ਹੁਣ, ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੁਣੋ। ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਕਲਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੰਧਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਖ, ਮਹੀਨੇ, ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਅਯਨ (ਉੱਤਰਾਯਣ-ਦੱਖਣਾਯਣ) ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਪੱਖ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਰੁੱਤ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅਯਨ–ਉੱਤਰਾਯਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣਾਯਣ–ਗਿਣਤੀ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਾਧ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਵਾਲੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉੱਤਰਾਯਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਵਰ੍ਹਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵੀ ਵਰ੍ਹੇ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਦਸ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਪੱਖ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਕਲਿਯੁਗ, ਦ੍ਵਾਪਰ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ: ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ (ਉਸ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਤੇ ਸੰਧਿਆੰਸ਼ ਦੋ-ਦੋ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ), ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਯੁਗ ਗਿਣਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਯੁਗ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਕੇ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੋ ਰਸਤੇ–ਉੱਤਰਾਯਣ ਤੇ ਦੱਖਣਾਯਣ–ਦੇ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਮਨੁ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚਕਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਦਾ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅਾਸ ਮੁਖ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਹ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਗਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚਕਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਸੰਤੋਖ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।