ਇਥੇ ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਰਾਵਤੀ ਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਦਾਨ ਦੇਂਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਛਿਆਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਗੌਰਵ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਚਲ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਉਮਾ ਨਾਲ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਇਕੱਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਦਸ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਚੌਰਾਸੀ ਰੂਪ ਉੱਥੇ ਸਨ। ਪਿਤਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਧ ਜੋ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿੰਨਰ, ਦੇਵ ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਯਕ੍ਸ਼, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੇ ਗਣ, ਪਿਸਾਚ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼—ਇਹ ਸਭ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਸਰੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਇਹ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਫਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਜੋ ਹਵਾ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਥਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ।" "ਇਹ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ: ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮੋਹਣੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਈ ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਇਰਾਦੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਇਹ ਥਾਂ ਵੀ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਉੱਚੀਆਂ ਮਿਨਾਰਾਂ ਤੇ ਚੌਰਾਹੇ ਹੋਣ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ, ਫਰਸ਼ ਬੈਰਿਲ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਣ। ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਥੜੇ ਲਾਲ ਮਾਣਕਾਂ ਦੇ, ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ ਹੋਣ। ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਣ। ਹਰ ਘਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭੇ, ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਬੈਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।" "ਇੱਥੇ ਸਰੋਵਰ, ਕੂਏਂ, ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਹੋਣ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਸ, ਬਗਲੇ, ਅਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹੋਣ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾਉਣ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮੋਰ ਨੱਚਦੇ ਹੋਣ, ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਰਨ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਦਰ ਪਾਉਣ।" "ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਕਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਅਲਕਾ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਮਹਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭੋਗਵਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਰੁਣ ਦਾ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੰਯਮਨੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਧਰਮਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਖਿਆ ਵਾਸਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਅਨੇਕ ਹੋਰ ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।" "ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸ਼ਗੁਨ ਲਈ ਜੌ ਦੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਰੱਖੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਦਿਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲੋਕ ਯਜਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਬਗੀਚੇ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਲੀਨ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।