ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਬੜੀ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਡਿੱਗੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ‘ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ। ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰ ਜੰਮੇਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੇ ਇਹ ਅਤੁੱਲਣੀਯ ਬਚਨ ਸੁਣੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿਰਕਾਲ ਤਕ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਵੰਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਣੁ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣ ਜਾਵੋਗੇ। ਇਹ ਸਭ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਕਸ਼ਯਪ, ਦੱਖ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਰੀਚ ਤੋਂ ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਹਾਕਾਲ ਵਨ ਵਿੱਚ ਨੰਦਨਾ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਮਹਾਕਾਲ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਥੇ ਬਿੰਦੁ ਸਰੋਵਰ ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੁਛ ਭੀ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸੀ ਏਕਤਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਭ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਸਭ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਇਸ ਥਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਰ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—all ਇੱਥੇ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਅਮਰਾਂ ਦੀ ਛਾਉਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਭ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਮਹਾਤਮਯ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛਿਆਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, 'ਅਮਰਾਵਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਉਮਾ ਦੇ ਸੰਗੀ, ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਸ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ—ਸਭ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌਰਾਸੀ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਉਥੇ ਸਥਾਪਨਾ ਸੀ। ਪਿਤਰ, ਲੋਕਪਾਲ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਧ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਿੱਧੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਕਿਨਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਯਕਸ਼, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—all ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ, ਉਮਾ ਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਸ਼ੰਕਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਜੋ ਹਵਾ, ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਯੋਗ੍ਯਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਵਿਆਵਸਥਾ ਕਰੋ।" "ਇਹ ਮੇਰੀ ਇਛਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਨਗਰ ਕਈ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਸੰਕਲਪ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਥਾਂ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਨਗਰ ਮੰਡੀਆਂ, ਉੱਚੇ ਮਿਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਜੋ ਅਮਰਾਵਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਵਰਣਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।