ਪਿਆਰੇ ਵਿਅਾਸ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਿਵਿਆਤਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਰਨਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੀ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਮਨੂ ਵੀ ਹਨ। ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਕਿਨਨਰ, ਨਾਗ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਤਪस्वੀ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਅੱਠ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੈਰਵ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਵਿਆਤਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਗਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਥੇ ਦਕਸ਼, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਅਤੇ ਦਿਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਵੀ ਹਨ। ਸੁਰਭੀ ਦੇ ਨੇਤृत्व ਵਿਚ ਗਾਂ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਨਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸੱਤ ਸ਼ਹਿਰ, ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ, ਨੌਂ ਜੰਗਲ, ਅਤੇ ਨੌਂ ਉਜੜ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਵੈਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਵੈਦ, ਪੁਰਾਣ, ਸ్మ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਭਜਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਜਵਲ (ਬੁਖਾਰ) ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਦੁਖ, ਕੋਈ ਗਰੀਬੀ, ਕੋਈ ਅਗਿਆਨ, ਜਾਂ ਅਸੰਯਮਿਤ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਸ ਵਿਚ ਦੋਸਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਮਨੋਹਰ ਬਾਗ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਉਪਵਨ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਓਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਦਾ ਚੰਦਨੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਦਾ ਖਿੜੀ ਹੋਈ, ਗੂੜ੍ਹ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਵੀ, ਘਰਾਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਪੋਖਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਸੋਹਣੇ ਸਰੋਵਰ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਫੂਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਨਦੀਆਂ, ਸਰੋਵਰ, ਪੋਖ, ਕੂਏਂ ਅਤੇ ਦਲਦਲ—ਇੱਥੇ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਫੂਲ ਖਿੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਕੁਮੁਦਵਤੀ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਭੋਗ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਅਖੰਡ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਾਸ ਜੀ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਖਜਾਨੇ। ਮਾਰੀਚ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਪਤੇ ਤੇ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰਕੇ। ਸੁਣੋ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੇ ਅਤੁਲਨਯ ਵਚਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਵੰਸ਼, ਪਿਆਰੇ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਮਾਂਵਧੀ ਤਕ ਚੱਲੇਗੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਆਗੂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ। ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣੋਗੇ। ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਲੁਕ ਗਈ। ਕਸ਼ਯਪ, ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਹ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਦਿਵਿਆਤਮਾ, ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।