ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਲਾਭ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਹਕਦਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਗਰ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚਤਮ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ, ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦਾਇਕ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾ ਅਸੁਰ ਸਦਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਧੁੰਧ ਵਿਚ ਸਹਿੰਦਾ, ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦਾ, ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ, ਹਵਾ ਨੂੰ ਆਹਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਛਤ ਦੇ ਜੀਉਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘‘ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੰਗ ਲੈ।’’ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘‘ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਸਰਪ, ਰਾਖਸ਼—’’ (ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ)। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਥੋਂ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਮਹਾ ਅਸੁਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਗਰੀਆਂ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹਿਆ, ਵਸਾ ਲਈਆਂ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਕਾਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਅੱਗਨਿ ਹੋਮ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਸੋਮਾ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ‘‘ਸਵਾਹਾ’’, ‘‘ਸਵਧਾ’’, ‘‘ਵਸ਼ਟ’’—ਇਹ ਉਚਾਰਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਰਹਿ ਗਏ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ, ਦਇਆ, ਜਾਂ ਪਰਸਪਰ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੇ ਵਿਆਸ ਜੀ, ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਲਗਭਗ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਲਗਭਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਮਿਲ ਬੈਠੇ ਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਕਾਲ ਵਣ ਦੀ ਉੱਤਮ ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਲ ਗਏ। ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਵੰਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥ ਜਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ ਅਰਪਣ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, ‘‘ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਹੁਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਾਸਕਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਨਗਰੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਹੁਣ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਚਲਤ ਤੇ ਅਚਲਤ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਕੇ ਹਾਰ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ, ਦੁਸਟ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਉਪਾਅ ਨਾਲ, ਉਸਦੀ ਨਾਸੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।’’ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਨਿਰਣਯਾਤਮਕ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘‘ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਸਟ ਅਸੁਰ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਾਅ ਸੋਚਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਆਪਣੇ ਵਿਕਟਰੀ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੋ।