ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੰਨ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵਾਪਸ ਮਹਿਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਚਾਰਾਂ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਗਰੀਬ, ਮੰਦਾ, ਮੂਰਖ, ਬੀਮਾਰ ਜਾਂ ਈਰਖਾਲੂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੋਕ ਉਥੇ ਦਿਲੋਂ ਦਾਨੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਨੇਕ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਜਾਂ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸਨ। ਉਥੇ ਮਰਦ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਅਜਿਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਖੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਨਗਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਪੁੰਨ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿਹੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰੇ। ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਇਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ੁਭ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਂ ਦੈਤਿਆ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸਹੀ, ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਖਾਧੇ, ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿਆ ਤੇ ਛਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬੜੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸਰਬੋਤਮ ਦੈਤਿਆ, ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।" ਤਦ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਅਜੇਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵੋ..." ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅਚਾਨਕ ਉਥੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਗਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਨਮੁਤਾਬਕ ਵਸਾ ਲਈਆਂ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬੁਰਾਈ ਵਲ ਮੁੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਯੱਗ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਸੋਮਾ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। 'ਸਵਾਹਾ', 'ਸਵਧਾ', 'ਵਸ਼ਟ' ਵਰਗੇ ਉਚਾਰਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਦਇਆ ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਆਦਰ ਸੀ। ਹੇ ਵਿਆਸਾ, ਅਜਿਹੀ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਲਗਭਗ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਲਗਭਗ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀੜਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਕਾਲਾ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਏ। ਉਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਵੰਤੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਿਤ ਹੈ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।