ਸਾਰੇ ਦਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਉਪਵਨ, ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ—ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਪਰਮਪੂਜਨਯ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵੇਦ ਸਭ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਦਇਆ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕੁਰੁ ਖੇਤਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਸਚਮੁਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕਾਸੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਗਯਾ ਕਾਸੀ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗ੍ਰਹਣ ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗ੍ਰਹ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਲੱਖ ਚੰਦਾਂ ਦੇ ਘਟਣ ਸਮੇਂ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਦੋ ਉੱਤਰਾਏਣ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਨਗਰੀ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੂਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਗਈਆਂ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਗਰੀਬ, ਮੂਰਖ, ਬਿਮਾਰ ਜਾਂ ਈਰਖਾਲੂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੋਕ ਉਥੇ ਦਿਆਲੂ, ਸ਼ਾਂਤ, ਧਰਮੀ, ਤੇ ਬੁਢੇਪੇ ਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸਨ। ਉਥੇ ਪੁਰਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਰਵੋਚ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰਬਲ ਹੈ। ਪੂਣ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੋ ਭਾਗਵਾਨ ਲੋਕ ਇਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਗਰੀ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਸਰਵੋਚ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਸ਼ੁਭ, ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਪੂਣਮਈ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਤਰ ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਪੁਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਮਹਾਨ ਦੈਤ, ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਕਲਾਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਸੀ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦਾ, ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ, ਹਵਾ ਖਾਂਦਾ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਤਦ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਚੁਣ ਲਵੋ।" ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੈਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਦੇਵਤਾ, ਦਿਵਯ ਜੀਵ, ਗੰਧਰਵ, ਭੂਤ, ਸਪ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ..." ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਚਾਨਕ ਉਥੋਂ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਮਹਾਨ ਦੈਤ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਹੜਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਥੇ ਵਸਾ ਲੈਂਦਾ। ਉਹਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅੱਗ ਦੇ ਯੱਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਸੋਮਾ ਪਾਨ ਕੀਤਾ।