ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਬੜੀ ਵਿਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਅਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਣ ਆਏ ਹੋ? ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿਓ।” ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿਚ ਸੁਖ ਹੈ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਬਖਸ਼ੋ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਗਾਸ ਸਮੇਂ ਅਟੁੱਟ ਨਿਵਾਸ ਦਿਓ।” ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮਨਜੂਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਚਾਹੀਦਾ ਨਿਵਾਸ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਵਾਸ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਥੱਲੇ ਮਹਾਕਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਖੇਡ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਕਨਕਸ਼੍ਰਿੰਗ—ਸੋਨੇ ਦਾ ਸ਼ਿਖਰ—ਪਿਆ। ਉੱਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਣੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਜਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਖੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਥੇ “ਕਨਕਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਯ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਚੌਲੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅਠੀ (੮੧,੦੦੦) ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਯੁਗ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨਹਾਰੇ ਸਨ, ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਰਚਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਸਦਾ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਲੜਾਈ ਕਰਦੇ। ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਕਿਨਨਰ ਵੀ ਵੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜੋ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ, ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਸੀ ਟਕਰਾਅ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬੇਹੱਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਭ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਹਰੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਰੂਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, “ਮੇਰਾ ਯੋਗ ਨਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਧਿਆਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਪਾਈ। ਫਿਰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਆਚਮਨ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਮਧੁਰ ਭੇਟ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਵਿਣੁ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਦੇਵ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕ੍ਸ਼, ਰਾਖਸ਼—all ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸਿਰਫ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ। ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਉਪਿੰਦ੍ਰ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਅੱਜ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸੇ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਵੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਸੇਨ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਜਿੱਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਜਦ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਜਿੱਤੇ ਗਏ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ਼ਣੁ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋ; ਤੁਹਾਡਾ ਸ਼ੁਭ, ਅਤੁਲ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਵਜੋਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਘੋੜੇ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਹੋਣ। ਤੁਸੀਂ ਅਦਭੁਤ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੋ, ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਬਣੋ। ਜਿਵੇਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰੋ। ਹੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਚੱਕਰ ਤੇ ਸਦਾ ਮੁਕਤ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਓ। ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਅਡੋਲ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦਾ ਇਕ ਮੱਠਾ ਲਿਆ। ਉੱਚੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਿਣੁ ਹੋ, ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਤਰਸ਼੍ਰਵਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ।” ਉਥੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਸਰਵੋਚ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਜੋ ਸਰਵੋਚ ਪੁਰਖ ਹਨ, ਨੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਰਧਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ—all ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਣੁ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।