ਇਥੇ ਮਾਨਵ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੇ; ਉਹ ਥਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਮਹਲ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਹਲ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਕੇਸ਼ਵ, ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਦੇਵੀ-ਮੁਨੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ-ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੱਸ ਗਏ। ਉਥੇ ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ? ਇਹ ਕਾਰਣ ਦੱਸੋ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਪਰਲੋਅ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਟੱਲ ਨਿਵਾਸ ਦਿਓ।" ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮਨਚਾਹੀ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਵਾਸ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੋਵੇਗਾ।" ਉੱਥੇ ਮਹਾਕਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਖੇਡ ਵਜੋਂ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦਾ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ "ਕਨਕਸ਼੍ਰਿੰਗ"—ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਟੀ—ਪਿਆ। ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਕਨਕਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਯ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਚਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਨੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ ਵੀ ਵੈਰ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਜਾਂ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਰੀ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਹਰੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜਗਤ-ਰੂਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੇਰਾ ਯੋਗ-ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਰਣ ਕਰ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ।" ਤਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਧਿਆਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੈਰੀ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਭੇਟ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ। "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਜਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹੋ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਪਿੰਦ੍ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਜਗਤ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਵੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੈ। ਜਗਤ ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਸੇਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵ; ਕਿਉਂਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਸ਼ਣੁ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ; ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ, ਅਦਵਿਤੀਯ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹੇ।