ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਰੈਭਯਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਧਨੀ ਸੀ। ਰੈਭਯਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਡਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਚਾਲ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਨਾਰੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸੁਹਣੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਜਿੱਥੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਪੁੰਨਾਗਾ, ਕੇਸ਼ਰਾ ਤੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਲਈ ਸਭ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟੇ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਤ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਉਪਰ ਵੱਲ ਮੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਕੰਨਾਂ ਕੋਲ ਅੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭੌਰੇ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਪੱਟੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਚੌੜੇ ਨਿੱਤਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਰੰਗ ਵਧੀਆ ਤੇ ਉਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦ ਰੈਭਯਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਾਰੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਕੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਨਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਹੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਵਾਂ?” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਥੇ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਇਸ ਥਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਇਹ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਉਹ ਨਾਰੀ ਤੁਰੰਤ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਥਾਂ ਭੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। “ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇਥੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ। ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਵਧੀ ਦੀ ਤੀਜ ਨੂੰ, ਹਰ ਸਾਲ ਇਥੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।” ਉਰਵਸ਼ੀ ਕੁੰਡ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਘੋਸ਼ਾਰਕ ਤਲਾਬ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ, ਕੋੜ੍ਹ, ਗਰੀਬੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ, ਇਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ। ਜੋ ਇਥੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਤਿੱਥੀ ਜਦ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਉਹੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ, ਕਦੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਪਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ, ਕੁਝ ਅਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਬਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਦੇਖੀ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਇਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਸਤੁਤੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਚੇਤਨ-ਸਰੂਪ ਹੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਸਦਾ ਯੋਗ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯੋਗ ਹੀ ਹਨ, ਜੋ ਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ।