ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭੀ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕੁਝ ਭੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਗਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਰੋਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਉਸਨੂੰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਜਾਂ ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਰਾਤ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਉਥੇ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਉਥੇ ਨੰਦਨ ਬਲਦ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਪੁੰਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੌ ਕਪੀਲਾ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਠੰਢੇ ਮਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਵਾਂ ਲਈ ਤੇਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਚੈਤ੍ਰ ਜਾਂ ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਗਵਾਨ ਅਭਯੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਧ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਅਗਸਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਵਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੂੰਭਯੋਨੀ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਆਸ ਜੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਰਘਯ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਚੰਗੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਥਾ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ—ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਕਿਉਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ? ਨਰਦੀਪ ਅਤੇ ਵਟਮਾਤਰ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਪਏ? ਸ਼ੂਲੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਓਂਕਾਰ ਦਾ ਉਲਲੇਖ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਉੱਜੈਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਪਤਕਲਪਾ ਕਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ, ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਵਰਣਸ਼੍ਰਿੰਗਾ, ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ, ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ ਚੂਡਾਮਣੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਵਰਣਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਆਦਿ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਵੱਡਾ ਬੀਰਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕੰਕਦਾਨਵ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਭਰ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਕੈਲਾਸ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸਨੇ ਵਿਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਵਤਸਲ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰੀ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਭੈਰਵ, ਅਰਾਵਣ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਰਾਨਾਂ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਐਸਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਭੈ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।