ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਫੂਕਿਆ। ਉਹ ਦਿਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਅਤੇ ਤਪਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲਾ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ, ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਜ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਗਹਿਰੀਆਂ ਜਲਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਅਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ। ਉਹ ਘਰ ਹੈ, ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੰਸ ਹੈ, ਹਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਮ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ, ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਕਾਲ ਹੈ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਅੱਗ, ਸਮਾਂ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਤੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਚਨਹਾਰ, ਵਿਸਥਾਰਕ, ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅੱਠ ਸੌ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਸੰਕਲਪ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਜਿਸ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਹਰ ਥਾਂ ਉਸਦਾ ਰਾਹ ਮੰਗਲਮਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਤੇਜ, ਗਿਆਨ, ਵੱਡਾ ਲਾਭ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੋ ਥਾਂ ਸੀ, ਉਹ ਰੇਣੁ ਤੀਰਥ ਕਹਾਈ। ਇਥੇ ਤੱਕ, ਕੇਸ਼ਵ ਆਦਿਤਿਆ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦਾ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ 81 ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਤੈਤੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਥਾਂ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਸਕੰਦਾ ਦੇ ਸੁਭਾਗੇ ਜਟਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇੱਥੇ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਤਾਰਕਾਸੁਰ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ—ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਕੰਦਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਘੋੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸੈਨਾ-ਪਤੀ ਦਿਓ। ਸੈਨਾ-ਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਸੇਨਾ ਦਿਓ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਰਾ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ—ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਦੇਵਦਾਰੂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਧੂ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਉਹ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਸ ਵਾਸਤੇ—ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਰਮ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਦੱਖ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਸਤੀ, ਆਪਣੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਵੇਲੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ।" ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪਤੀ ਦੀ ਕਦੇ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸਿਵਾਏ ਭਵ ਦੇ, ਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਵ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ, "ਕਿਵੇਂ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਬਣਣਗੇ?" ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਸੈਨਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਉਦੇਸ਼ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀਓ, ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪਾਰਵਤੀ ਵੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਇਕ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਕੀਤਾ।