ਇਹ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਵਰਨਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਵਸਵਤ, ਕਾਲ, ਦਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਮਨੁ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਹਰਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, "ਨਮਸਕਾਰ" ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ "ਓਂ" ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਮਨੋਯੋਗ ਨਾਲ ਯਮ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਯਮ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਯਮ ਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਰਾਤ ਬਿਤਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਭਤਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਸਤ ਹੋਣ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਦੀਵੇ ਦੀ ਬੱਤੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਕ ਹੱਥ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਦੋ ਹੱਥ, ਅੱਠ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਬਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਜਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਵਾਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼, ਚਿੱਟਾ ਜਾਂ ਚਟਕ ਲਾਲ ਕਪੜਾ, ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟਾ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਆਟੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਨਾ ਝੜੇ ਤੇ ਨਾ ਕੰਬੇ। ਉਸ ਕਪੜੇ ਨੂੰ ਪੱਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੋਭਾ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਕੇ, ਅੱਠ ਸੋਹਣੇ ਘੜੇ ਭਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਘੜੇ ਸ਼ਹਦ, ਘਿਉਂ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣੀ ਥਾਂ ਤੱਕ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਪਾਤ੍ਰ ਪੂਰੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਂ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਕਪੜਾ, ਫਲ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਜੌ ਅਤੇ ਅਨਾਜ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੰਡਿਤ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ੀ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਸਥਾਨ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜੋ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਟਾਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਿਵ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇੰਦ੍ਰਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਕੁੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਗੋਪਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਗੋਪੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਚਿਪਿਟਾਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਵਿਜਯਾ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਨੰਦੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਕ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਤੋਂ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਵਜਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਰਾਹੀਂ ਵੀ, ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀਰ।" "ਅਵੰਤੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਮ, ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਨਗਰੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਥਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਵੀ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।