ਪਿਆਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ ਅਤੇ ਚਿਰਸੁਖਦਾਈ ਦੀਵੇ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਸੁਣਾਓ। ਉਹ ਵਰ ਮੰਗਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵੀ ਉਸਤੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੜੀ ਆਸ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ! ਮਿਹਰ ਕਰ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ! ਜੋ ਕੁਝ ਭਵ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਮਧੁਮੱਖੀ ਉਸਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਹੈਂ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਹੀ ਭਵ ਹੈਂ," ਉਹਨੇ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮੁੜ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋਵਾਂਗੀ..." ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। "ਮੇਰੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹੈਂ..." ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਵਾਪਸ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੋਂ ਹਟ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਉਲਝਣ ਤੇ ਡਰ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਇਆਸੁਤ ਹੋ ਗਏ। ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਹਰ ਥਾਂ ਸੁੰਨਤਾ ਛਾ ਗਈ। ਕਿਉਂਕਿ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖ - ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਅੱਗ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਪਾਰ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਉਭਰਿਆ - "ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਾ ਚੰਦ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ, ਨਾ ਅੱਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ।" "ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਹੇ ਸਿੱਧ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ! ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਕਿਸਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ? ਕੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਰਸਦ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਕੁਝ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ? ਪਾਣੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਹਾਨੁਭੂਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਲਈ ਨਾ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਨਾ ਚੰਦ, ਨਾ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿ। ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਮਤਲ ਜਾਂ ਉੱਚ-ਨੀਵੀਂ ਥਾਵਾਂ ਵੇਖਦੇ? ਕੌਣ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਮਨੋ-ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਇਕਸਾਰ ਹੈ? ਸਮਤਲ ਬਿਸਤਰੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਨੌਕਾ ਤੇ, ਬੀਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਸਹਾਇਕ, ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਦੋਸਤ, ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਛਾਂ, ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਧੂੰਆਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ, ਅਤੇ ਸਦਾ, ਸਭ ਲਈ, ਮਨ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ - ਇਹ ਸਭ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਆਸਾ, ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਜਾਂ ਕੌਣ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਕੇਸ਼ਵ, ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ। ਇਕ ਦਾਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਰਤਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਸੱਚ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਜਿਸ ਨੇ ਉਹ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੀਵਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦੀਵਾ ਜੋ ਅਡੋਲ, ਪਵਿੱਤਰ, ਮਨੋਹਰ, ਸਥਿਰ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ - ਉਸ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੀ। ਸਾਰੇ ਸੱਪ, ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਸਮੇਤ, ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉੱਠੇ ਨਹੀਂ।