ਇਹ ਕਥਾ ਨਰਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਿਆਨਕ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੋਈ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਉੱਤੇ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਧੋਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਰਾਏ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਕਚਨ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਚੁਟਕਾਰੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਨਾਸੁਕਰੇ, ਚੁਗਲਖੋਰ, ਨਿਰਦਈ, ਝੂਠੇ ਤੋਲ-ਤੱਕੜੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਜੋ ਲੱਕ, ਮਾਸ, ਰਸ, ਤਿਲ ਜਾਂ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਦ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਤਰਨੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ, ਸੋਚ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕਾਂ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਸੂਤ੍ਰ ਆਦਿ—ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਅਛੂਤ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੰਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਾਪੀ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ—ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ; ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅੱਗੇ ਦੀਵਾ ਜਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ: "ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ, ਪਿਆਰੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਵੇ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਵੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ।" ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਲਈ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। "ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੜੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ।" ਜੋ ਕੁਝ ਭਵਾ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਮਧੁਮੱਖੀ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਭਵਾ ਹੋ," ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬੋਲ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲੀ: "ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਮੁੜ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋਵਾਂਗੀ..." ਇਹ ਬੋਲ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮ ਤੇ ਬੋਲ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। "ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹੈ..." ਉਸ ਨੇ ਇਹੀ ਬੋਲ ਆਖੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਲਝਣ ਤੇ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਘਣੇ ਅਣਹੋਣੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਾਨਣ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਜੰਗਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨੇਤ੍ਰ—ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਅੱਗ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਘਨ ਘੋਰੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।